Ağzımızın içindeki beyaz, sert yapıların, yani dişlerimizin marifetleri saymakla bitmiyor. Ancak işler yolunda gitmediğinde yaşattıkları inanılmaz ağrı, hayatı bir anda kabusa çeviriyor. Diş ağrısı, insanlık tarihi kadar eski bir dert ve modern tıbbın henüz uğramadığı dönemlerde atalarımız bu dayanılmaz sızının sorumlusu olarak oldukça yaratıcı bir suçlu bulmuştu: Diş kurtları.
İngiliz Müzesi’ndeki kayıtlara bakılırsa, bu ilginç inanışın kökleri yazılı tarihin başlangıcı sayılan Mezopotamya’ya kadar uzanıyor. Çivi yazılı tabletlerde, tanrılar tarafından yeryüzüne gönderilen “tûltu” isimli bir kurttan bahsediliyor. Bu efsanevi varlığın, insanların ağzındaki yemek artıkları ve kanla beslenmek için diş etlerinin arasına yerleştiğine inanılıyordu. Kuzey Irak'ta bulunan Yeni Asur dönemine ait kil tabletlerde, bu “düşman” kurdun etin ve kemiğin arasından sızarak nasıl bir istila başlattığına dair dramatik ifadeler yer alıyor. Hatta bazı metinlerde kurdun incir ve kayısı gibi meyveleri reddedip, doğrudan diş etinin kanını emmek için pazarlık yaptığına dair ürpertici diyaloglar anlatılıyor.
Kültürden kültüre değişen kurt tasvirleri
Diş kurdu efsanesi sadece Mezopotamya ile sınırlı kalmadı; Dünya’nın dört bir yanındaki farklı kültürlerde de kendine yer buldu. İlginç olan ise, her toplumun bu kurdu kendi hayal gücüne göre farklı bir biçimde tasvir etmesiydi. Örneğin İngiltere’de yaşayanlar bu canlıyı küçük birer yılana benzetirken, Almanya’da insanlar ağızlarının kırmızı, mavi ve gri renkli “zanewurms” denilen kurtlarla dolu olduğunu düşünüyordu. Ortak inanış ise bu kurtların diş çürümeye başladığında ortaya çıktığı, ancak dış dünyayla temas ettikleri an öldükleri yönündeydi. Aslında bu, olmayan bir canlı için uydurulmuş dahice bir kurguydu. Çünkü iltihaplı bir dişi açtığınızda karşılaştığınız o yumuşak doku ve irin kalıntıları, gerçekten de ölmüş bir kurdun parçalarına benziyordu.
Aydınlanma Çağı ile birlikte tıp dünyası bu efsaneye olan güvenini yitirmeye başladı. 16. ve 17. yüzyıllarda bilimsel yaklaşımlar ön plana çıksa da, diş kurdu fikri modern döneme kadar halk arasında yaşamaya devam etti. Bugün, diş ağrılarının ve çürüklerin asıl sorumlusu gözle görülmeyen mikrobiyal canlılar olduğunu biliyoruz. Her ne kadar insan vücudunda uzun yıllar yaşayabilen bazı parazit türleri bulunsa da, ağız içinde bir kurt istilası yaşanması tıbben son derece nadir görülen bir durum haline geldi.
Yine de tarihin tozlu sayfaları şaşırtmaya devam ediyor. Örneğin bilim insanları, 20 bin yıl öncesine ait fosillerde diş kovuklarına yumurta bırakan arıların izine rastladı. Neyse ki günümüzde modern diş hekimliği sayesinde dişlerimizde bir “kurt” aramıyoruz; ancak atalarımızın bu korkunç ağrıları anlamlandırmak için kurduğu o karanlık masallar, tıp tarihinin en ilginç bölümlerinden biri olarak kalmaya devam ediyor.