60’lı yılların en tartışmalı telefon numarası geri döndü
Şiiri teknolojiyle buluşturmak için 1968'de kurulan ve politik içeriği nedeniyle yasaklanan "Şiir için Ara" hattı yeniden aktif. Patti Smith'ten Allen Ginsberg'e kadar dev isimlerin sesini kulağınıza getiren bu hat, dijital gürültüden sıkılanlar için benzersiz bir mola fırsatı sunuyor.
Akıllı telefonlarımızı artık hemen her şey için kullanıyoruz; sosyal medyada saatlerce vakit geçiriyor, internetin bitmek bilmeyen dehlizlerinde kayboluyoruz. Ancak işin ilginç yanı, bu cihazları asıl üretim amaçları olan “telefonla konuşma” eylemi için neredeyse hiç kullanmıyoruz.
İstatistikler, ortalama bir kullanıcının günün beş saatini ekrana bakarak geçirdiğini, ancak birini arayıp sesini duymak için sadece birkaç dakika ayırdığını gösteriyor. Eğer siz de sonsuz ekran kaydırmaktan sıkıldıysanız ve dijital gürültünün ötesinde gerçek bir insan sesi duymak istiyorsanız, şiir dolu bir numara sizi bekliyor.
Bu sıra dışı fikir, 1968 yılında şair John Giorno tarafından hayata geçirildi. Giorno, şiirin teknoloji ve performans sanatları karşısında geride kaldığını düşünüyordu. Bu durumu değiştirmek için “Dial-a-Poem” (Şiir için Ara) adlı bir hizmet kurarak edebiyatı telefon hatlarına taşıdı. O dönemde arayanlar; Patti Smith, Allen Ginsberg ve William Burroughs gibi efsanevi isimlerin sesinden şiirler dinleme fırsatı buluyordu.
Ancak projenin ilk yılları pek de sakin geçmedi. Şiirlerin politik ve cüretkar içeriği, FBI ve dönemin iletişim otoritelerinin tepkisini çekti. Hatta bazı şiirlerin şiddeti körüklediği iddia edildi ve hizmet 1971 yılında kapatıldı.
Geçmişin yankısı modern teknolojiyle buluşuyor
John Giorno 2019 yılında hayata gözlerini yumsa da mirası yaşamaya devam ediyor. Bugün bu servis, Giorno’nun kurduğu vakıf ve “The Poetry Project” (Şiir Projesi) iş birliğiyle yeniden aktif hale geldi. Arşivinde otuzdan fazla güncel şairin kayıtlarını barındıran sistem, düzenli olarak yeni seslerle güncelleniyor. Elbette günümüz şartlarına uyum sağlamak adına internet siteleri üzerinden de bu kayıtlara ulaşmak mümkün olsa da, projenin ruhunu yakalamak için gerçek bir telefon görüşmesi yapmanın yerini hiçbir şey tutmuyor.
Numarayı çevirdiğinizde sizi neyin beklediğini bilmemek, bu deneyimin en heyecan verici tarafı. Kullanıcılar, yaptıkları bir aramada Şilili şair Samuel Espíndola Hernández’dan bir şiir dinlerken, bir sonraki aramada çok daha farklı bir şair ve şiir ile karşılaşabiliyor.