Ay’a gitmekten vazgeçtiler: Dev bütçeli proje neden durduruldu?
Kanada Uzay Ajansı, Ay’ın güney kutbunda su arayacak olan ilk yerli rover görevini iptal ettiğini duyurdu. Hükümetin harcama önceliklerini değiştirmesiyle rafa kalkan bu iddialı proje, bilim dünyasında büyük bir şaşkınlık yaratırken; gözler şimdi ülkenin yeni uzay stratejisine çevrildi.
Kanada Uzay Ajansı CSA, 2021 yılında büyük umutlarla duyurduğu ilk Ay aracı projesini durdurma kararı aldı. Ay’ın güney kutbunda su buzu aramak amacıyla geliştirilen rover görevi, hükümetin 2026-2027 harcama planında yer almadı.
Bu karar, Kanada’nın uzay bütçesini farklı önceliklere kaydırmasıyla açıklanabilir. Projenin iptali, NASA’nın Artemis programında yaptığı stratejik değişikliklerle aynı döneme denk gelse de CSA yetkilileri asıl nedenin yerel ekonomi ve operasyonel harcamaları kısıtlama hedefi olduğunu söylüyor.
Bilgi birikimi boşa gitmeyecek
Görevin bilimsel liderliğini yürüten Profesör Gordon Osinski, kararın üzücü olduğunu ancak son yıllarda elde edilen akademik ve teknik birikimin gelecekteki projelerde kullanılacağını vurguladı. Uzun süredir üzerinde çalışılan 35 kilogramlık aracın geliştirme sürecinde önemli bir aşamaya gelinmişti. Projeyi yürüten Canadensys Aerospace firması ise hayal kırıklığı yaşadıklarını belirterek, ellerindeki teknolojiyi değerlendirmek için Avrupalı ve Amerikalı ortaklarla görüşmelere başladı. Hükümetin bu alandaki tasarruf hamlesiyle yaklaşık 26 milyon dolarlık bir kaynak korunmuş olacak.
Yeni hedef: Fırlatma rampaları ve lojistik
Kanada hükümeti, Ay yüzeyinde keşif yapmak yerine uzay ekonomisini canlandıracak daha kalıcı altyapı projelerine odaklanmayı planlıyor. Bu kapsamda Nova Scotia’da kurulacak bir fırlatma rampası için 200 milyon dolarlık bir bütçe ayrıldı. Ayrıca iptal edilen rover projesinden elde edilen verilerin, 2033 yılından sonra gerçekleştirilmesi planlanan "Ay lojistik aracı" gibi daha büyük çaplı görevlerde kullanılması hedefleniyor.
NASA ile yürütülen Ay yörüngesindeki uzay istasyonu projesi "Gateway"in de bilinmezliğe sürüklenmesi, bölgedeki tüm uzay stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesine neden oluyor.