Konuşan bebekli yapay zekâ videoları, harcadığınız suya değiyor mu? Hiç sanmıyoruz!
Yapay zekâyı daha çok eğlence amaçlı kullanıyoruz. Peki arka planda ödenen bedel ne olacak? Sunucuların tükettiği milyonlarca litre su bu teknolojiyi gerçekten mantıklı kılıyor mu?
Yapay zeka artık hayatın her alanında. Arama motorlarından sağlık sistemlerine, akıllı asistanlardan içerik üretimine kadar her yerde karşımıza çıkıyor. Ancak bu hızlı dönüşümün pek konuşulmayan bir yönü var. Yapay zeka su tüketimi. Peki sağladığı faydalar ile çevreye verdiği zarar aynı terazide tartıldığında ortaya nasıl bir tablo çıkıyor?
Öncelikle şunu kabul etmek gerekiyor. Yapay zeka fiziksel bir varlık olmasa da onu çalıştıran sistemler oldukça somut. Devasa veri merkezleri, binlerce sunucu ve bu sunucuların sürekli soğutulması gerekiyor. İşte burada büyük miktarda su devreye giriyor. Özellikle gelişmiş yapay zeka modelleri eğitilirken ve yoğun şekilde kullanılırken ciddi bir yapay zeka su tüketimi ortaya çıkıyor.
Yapay zekâ görünmez kaynakları nasıl tüketiyor?
Bazı araştırmalara göre büyük bir yapay zeka modelinin eğitimi sırasında küçük bir kasabanın günlük su ihtiyacına yakın miktarda su harcanabiliyor. Bu suyun önemli bir kısmı soğutma sistemlerinde kullanılıyor. Sorun sadece tüketim de değil. Su kaynaklarının bulunduğu bölgelerde çevresel stres artıyor ve ekosistemler bundan doğrudan etkileniyor.
Diğer taraftan madalyonun parlak yüzü var. Yapay zeka sayesinde sağlıkta erken teşhis mümkün oluyor. Enerji şebekeleri daha verimli çalışıyor. Tarımda su kullanımı optimize ediliyor. Trafik sıkışıklığı azalıyor ve karbon salımı düşüyor. Yani doğru kullanıldığında yapay zeka aslında su ve enerji tasarrufuna da katkı sağlayabiliyor.
Yapay zekâ su tüketimi gerçekten zorunlu mu?
Buradaki kritik soru şu. Yapay zeka su tüketimi ile sağlanan fayda arasında akıllı bir denge kurulabiliyor mu? Eğer yapay zeka sadece daha fazla reklam göstermek ya da gereksiz içerik üretmek için kullanılıyorsa tablo olumsuz. Ama iklim krizine çözüm üretmek, kaynakları daha verimli kullanmak ve insan hayatını iyileştirmek için devreye giriyorsa bu denge daha anlamlı hale geliyor.
Teknoloji şirketleri de bu konunun farkında. Daha az su harcayan soğutma sistemleri, deniz suyu kullanımı ve yapay zeka ile veri merkezi optimizasyonu gibi çözümler gündemde. Yani yapay zekanın kendi yarattığı sorunu yine yapay zeka ile çözme çabası var.
Fayda mı yük mü?
Ne tamamen masum ne de bütünüyle zararlı demek mümkün değil. Yapay zeka su tüketimi konusu bize şunu hatırlatıyor. Teknolojik ilerleme sorgulanmadan kabul edilmemeli. Nasıl kullandığımız, ne için kullandığımız ve hangi bedeli ödediğimiz her zamankinden daha önemli. Asıl mesele yapay zekayı akıllı kullanmak değil onu sorumlu kullanmayı öğrenmek. Yani dans eden kedi ya da konuşan bebeklerden bir an önce vazgeçmek gerekiyor.