Korkutan keşif: Anadolu ortadan ikiye mi ayrılacak?
Akademisyenlerin uluslararası literatüre kazandırdığı yeni çalışma, Anadolu'nun jeolojik geleceğine ışık tutuyor. Antalya ile Karadeniz Ereğli arasında uzanan gerilim bölgesi, Arap ve Afrika plakalarının baskısıyla Anadolu’yu milyonlarca yıl sürecek bir ayrılma sürecine sokuyor.
Anadolu topraklarının jeolojik geleceği, bilim insanlarının gerçekleştirdiği kapsamlı bir araştırmayla yeniden mercek altına alındı. Zonguldak Bülent Ecevit, Dokuz Eylül ve Fırat üniversitelerinden akademisyenlerin ortak yürüttüğü çalışma, Türkiye'nin yer kabuğu hareketlerinde daha önce bu netlikte tanımlanmamış bir gerilim bölgesini ortaya çıkardı. Uydu radar verileri ve hassas ölçümlerle desteklenen bulgular, ülkenin doğu ve batı bloklarının birbirinden tamamen farklı yönlere kaydığını kanıtlıyor.
Ankara'nın doğusu ve batısı zıt yönlere ilerliyor
Araştırma ekibinin başında bulunan Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye'nin üzerinden geçen devasa bir "sıfır hattı" tespit ettiklerini belirtiyor. Antalya körfezinden başlayıp Karadeniz Ereğli'ye kadar uzanan bu hat, ülkeyi adeta iki farklı dünyaya ayırıyor. Elde edilen verilere göre Ankara'nın doğusunda kalan topraklar kuzeye doğru tırmanırken, batı kesimi güneye doğru bir süzülme hareketi gerçekleştiriyor. "Orta Anadolu Geçiş Zonu" olarak isimlendirilen bu bölge, iki zıt hareketin yarattığı büyük bir enerji birikimine ev sahipliği yapıyor.
Milyonlarca yıllık ayrılık süreci
Yer kabuğundaki bu devasa makaslanma, kısa vadeli bir değişimden ziyade jeolojik zaman dilimlerini kapsıyor. Akademisyenler, Arap ve Afrika plakalarının farklı hızlarla Anadolu'yu sıkıştırmasının bu tabloyu oluşturduğu konusunda hemfikir. Arap plakasının yılda 1.2 santimetre daha hızlı hareket etmesi, Doğu Anadolu fayının şeklini bozarak zamanla Kuzey Anadolu fayıyla birleşme rotasına girmesine yol açıyor. Süreç bu şekilde devam ederse, yüz binlerce yıl sonra Anadolu'nun ortadan ikiye ayrılması ve devasa mesafelerin oluşması kaçınılmaz.
Yeni fay hatları ve sismik riskler
Çalışma sadece uzun vadeli ayrışmayı değil, güncel sismik hareketliliği de açıklıyor. Geçmişte bu hat üzerinde meydana gelen irili ufaklı depremler, bilimsel olarak varlığı kanıtlanan geçiş zonunun aktif olduğunu gösteriyor. İlerleyen süreçte bu bölgelerde büyük gerilimlerin birikmesiyle yeni fay hatlarının oluşabileceği ve şiddetli depremlerin tetiklenebileceği öngörülüyor. Özellikle Hatay civarından kuzeye doğru dik kesen yeni oluşumlar, bölgenin tektonik yapısını tamamen değiştirebilir.