Beyaz Saray, 2027 mali yılı için devlet harcamalarını yüzde 10 azaltmayı planlıyor. Bu plan gerçekleşirse en büyük darbeyi bilim alanı alabilir.
Yeni bütçe taslağına göre bilim, iklim ve çevre araştırmalarını destekleyen federal kurumlar milyarlarca dolarlık kaynak kaybı yaşayabilir. Ancak planın yürürlüğe girmesi için Kongre’nin onayı gerekiyor.
Büyük araştırma kurumlarında milyarlarca dolarlık düşüş
ABD Bütçe ve Yönetim Ofisi’nin hazırladığı taslak, birçok büyük kuruma ciddi kesinti öneriyor.
Plan, özellikle şu kurumları hedef alıyor:
-
National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)
-
National Institutes of Health (NIH)
-
Enerji Bakanlığı Bilim Ofisi
-
National Institute of Standards and Technology (NIST)
Buna ek olarak NASA için de yüzde 23’lük bütçe kesintisi gündemde.
Nature News’ün analizine göre bütçelerdeki değişim şöyle görünüyor:
-
NASA: 24,4 milyar dolardan 18,8 milyar dolara düşebilir.
-
NIH: 47,2 milyar dolardan 41,3 milyar dolara gerileyebilir.
-
NOAA: 6,2 milyar dolardan 4,5 milyar dolara düşebilir.
-
Enerji Bakanlığı Bilim Ofisi: 8,4 milyar dolardan 7,1 milyar dolara gerileyebilir.
En sert kesinti iki kuruma geliyor
Taslak bütçede en büyük kesinti iki kurumda görülüyor:
-
National Science Foundation (NSF)
-
Environmental Protection Agency (EPA)
Her iki kurumun mevcut bütçesi yaklaşık 8,8 milyar dolar. Yeni plan bu rakamı yarıdan fazla düşürüyor.
-
NSF bütçesi yaklaşık 4 milyar dolara
-
EPA bütçesi ise 4,2 milyar dolara
gerileyebilir.
NSF, tıp dışındaki birçok bilim alanında temel araştırmaları finanse ediyor. Mühendislikten fiziğe kadar birçok proje bu kurumdan destek alıyor.
EPA ise hava, su ve toprak kirliliğini düzenleyen kurum. Zehirli kimyasalları, sanayi emisyonlarını ve çevre risklerini takip ediyor. Ayrıca sera gazı verilerini yayımlıyor ve iklim değişimi araştırmalarını izliyor.
Çevre grupları tepki gösteriyor
Çevre örgütleri özellikle EPA kesintilerinden endişe duyuyor.
Environmental Protection Network’ün direktörü Michelle Roos, bütçe teklifinin halk sağlığı için risk oluşturduğunu söylüyor.
Roos’a göre plan, kirletici şirketlerin daha az denetlenmesine yol açabilir. Bu da içme suyuna, havaya ve gıdaya daha fazla zararlı madde karışması riskini artırabilir.
Roos ayrıca EPA’nın son yıllarda personel kaybettiğini ve kurumun zaten sınırda çalıştığını belirtiyor. Ona göre bu kesinti, kurumun birçok bölgede denetim yapmasını zorlaştırabilir.
Son karar henüz verilmedi
Taslak bütçe henüz kesinleşmiş değil. Planın yürürlüğe girmesi için Kongre’nin onayı gerekiyor.
Geçen yıl Kongre, benzer kesinti önerilerinin bazılarını geri çevirdi. Hatta bazı bilim programlarının bütçesini artırdı. Bu yüzden birçok bilim kurumu bu yıl da benzer bir müdahale bekliyor.
Bilim kuruluşları Kongre’ye çağrı yaptı
Association of American Universities da bütçe planına karşı çıktı. Kurum, Kongre’den bu kesintileri reddetmesini istedi.
Kuruluşa göre federal bilim yatırımları ABD’nin uzun vadeli başarısı için kritik. II. Dünya Savaşı’ndan bu yana yapılan araştırma yatırımları, ülkeyi bilim ve teknoloji alanında öne taşıdı.
Ayrıca Çin’in araştırma ve geliştirme yatırımlarının son yıllarda hızla arttığına dikkat çekiliyor. Bu durum, ABD’nin bilim yatırımlarını azaltmaması gerektiği görüşünü güçlendiriyor.
Kazanan taraf: Askeri bütçe
Bütçe planında herkes kaybetmiyor. Bir alan ciddi artış alıyor: askeri harcamalar.
Taslak plana göre savunma bütçesi yüzde 44 artabilir. Bu da toplam harcamayı yaklaşık 1,5 trilyon dolara çıkarabilir.
Kısacası yeni bütçe planı, ABD’de devlet harcamalarının yönünün değiştiğini gösteriyor. Bilim ve çevre kurumları küçülme riskiyle karşı karşıya kalırken savunma tarafı büyüyor.