ABD'de şaşırtan keşif: Turuncu balığın sırrı genlerinde saklı

New York'taki Oswego Limanı'nda istilacı türleri araştıran biyologlar, parlak turuncu renkli nadir bir balık yakaladı. Normalde kahverengi ve yeşil tonlarında görülen bu tatlı su canlısının sıra dışı görünümünün ardında, oldukça seyrek rastlanan genetik bir değişim bulunuyor.

ABD'de şaşırtan keşif: Turuncu balığın sırrı genlerinde saklı

ABD'nin New York eyaletindeki Oswego Limanı'nda istilacı türleri araştıran biyologlar, alışılmışın dışında bir görünüme sahip tatlı su balığıyla karşılaştı. Parlak turuncu rengiyle dikkat çeken bu canlı, bölgenin soğuk ve derin sularında yaşayan tatlı su gelinciği (burbot) türünün son derece nadir bir örneği.

Normalde zeytin yeşili ve kahverengi tonlarıyla tanınan balığın bu kadar farklı görünmesinin ardında ise pigment üretimini etkileyen genetik bir değişim yatıyor.

Amerika Birleşik Devletleri Balık ve Yaban Hayatı Servisi ekipleri, Oswego Limanı'nda rutin su altı taramalarını sürdürürken bu sıra dışı örneği yakaladı. Limanda zaten oldukça az rastlanan bir türün böylesine farklı renklere sahip bir bireyinin bulunması, keşfi daha da ilginç hale getirdi.

Turuncu rengin arkasındaki genetik değişim

Bilimsel adı Lota lota olan tatlı su gelinciği, uzun gövdesi ve basık kafasıyla diğer balıklardan kolayca ayrılıyor. Alt çenesinden uzanan tek bıyık benzeri yapı ise çevresini algılamasında ve yiyecek aramasında önemli bir işleve sahip. Türün doğal görünümünde zeytin yeşili ve kahverengi tonlarıyla birlikte benekli desenler öne çıkıyor.

Oswego Limanı'nda yakalanan bireyin derisinde ise bu renklerden eser yok. Balığın neredeyse tamamını kaplayan parlak turuncu rengin nedeni, ksantokromizm adı verilen nadir bir genetik durum. Albinizm ve melanizmden çok daha seyrek görülen bu değişim, normal pigment üretimini baskılayarak sarı ve turuncu tonların belirginleşmesine yol açıyor.

Ortaya çıkan görüntü, balığı soğuk sularda yaşayan yerli bir türden çok tropikal bölgelerde rastlanabilecek egzotik bir canlıya benzetiyor. Hatta ilk bakışta dev bir Japon balığını andıran bu türün biyolojik açıdan farklı bir özelliği daha var: Tatlı sularda yaşayan tek morina ailesi üyesi olması.

Büyük Göller'deki popülasyonu neden azaldı?

Tatlı su gelinciği balıkları, Büyük Göller havzasında geçmişte çok daha yaygındı. Ancak geçtiğimiz yüzyılda istilacı deniz lampreylerinin bu balıkları avlaması, popülasyonlarında ciddi bir düşüşe neden oldu. Oswego Limanı'nda türün sayısının oldukça düşük olması da bu nadir karşılaşmayı daha dikkat çekici kılıyor.

ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi, bölgedeki su ekosistemini izlemek ve istilacı canlıları erken aşamada belirlemek amacıyla kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Su Ürünleri İstilacı Türler Erken Tespit ve İzleme Programı kapsamında elektro balıkçılık yöntemlerinden ağ sistemlerine, çevresel DNA analizlerinden düzenli su altı taramalarına kadar farklı tekniklerden yararlanılıyor.

Bu yöntemler yalnızca istilacı türleri belirlemekle sınırlı değil. Aynı zamanda sayıları azalmış yerli balıkların tespit edilmesini de sağlıyor. Uzmanlar, milyonlarca canlı arasında böylesine nadir bir bireye rastlanmasında şansın payını kabul etse de keşfin yürütülen ekolojik izleme çalışmalarının etkinliğini ortaya koyduğunu belirtiyor.