Çin’in en sık kullandığı roketlerden Long March 7A, pazartesi akşamı gerçekleştirilen fırlatmadan yaklaşık 1 dakika 20 saniye sonra havada patladı. Olayın nedeni henüz açıklanmadı ancak olası bir motor sorunu, Çin’in önümüzdeki dönemdeki uzay görevlerini de etkileyebilir.
Long March 7A, Wenchang Uzay Fırlatma Merkezi’nden sorunsuz şekilde havalandı. Ancak fırlatmayı kaydeden görüntüler, roketin ilk aşamasının uçuşun yaklaşık 80’inci saniyesinde patladığını gösterdi.
Çin, roketin taşıdığı yük hakkında bilgi vermedi. Ancak yükün askeri iletişim amacı taşıyan bir uydu olduğu tahmin ediliyor.
China Aerospace Science and Technology Corporation tarafından geliştirilen Long March 7A, Çin’in devlet kontrolündeki uzay programında kullanılıyor. Çinli yetkililer olayın ardından patlamanın nedeni konusunda henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Motor sorunu ihtimali öne çıkıyor
Patlamanın zamanı, sorunun roketin ilk aşamasında ortaya çıktığını gösteriyor. Roket bu sırada atmosferin alt katmanlarında hızlanıyordu ve üzerindeki hava basıncının en yüksek seviyelere ulaştığı bölgeden geçiyordu.
Ancak roketin doğrudan bir arıza nedeniyle parçalandığı henüz kesin değil. Araç rotasından çıktıysa, güvenlik sistemi roketi kontrollü biçimde imha etmiş de olabilir.
Çin son yıllarda uzaya yılda 50’den fazla roket gönderecek seviyeye ulaştı. Ülkenin devlet kontrolündeki uzay programı bu dönemde yalnızca birkaç başarısız fırlatma yaşadı.
Bu nedenle Long March 7A kazasının nedeni önem taşıyor. Ancak Çin’in uzay programı hakkındaki bilgileri sınırlı şekilde paylaşması, patlamanın gerçek nedeninin ortaya çıkmasını zorlaştırabilir.
Sorun YF-100 motorundaysa etkisi büyüyebilir
Kazanın Long March 7A’nın ilk aşamasındaki YF-100 motorundan kaynaklanması halinde sorun tek bir roketle sınırlı kalmayabilir.
Sıvı oksijen ve kerosen kullanan YF-100, Çin’in uzay programında en yaygın kullanılan roket motorlarından biri. Motor deniz seviyesinde yaklaşık 270 bin pound itiş gücü üretiyor.
Çin yaklaşık 10 yıldır Long March 7 ve Long March 7A roketlerinde bu motoru kullanıyor. Bu roketler iletişim uydularını uzaya taşımanın yanı sıra Çin Uzay İstasyonu’na malzeme götüren Tianzhou kargo araçlarını da yörüngeye çıkarıyor.
YF-100 teknolojisi yalnızca bu iki roketle sınırlı değil. Long March 5'ten Long March 8'e kadar birçok Çin roketi bu motoru farklı sayılarda kullanıyor. Çin’in yeni nesil Long March 10 roketi de YF-100 teknolojisinin geliştirilmiş sürümlerinden yararlanıyor.
Bu nedenle Çin, patlamanın motorla bağlantısını doğrularsa aynı teknolojiyi kullanan diğer roketleri de incelemek zorunda kalabilir.
Chang’e 7 görevi gecikebilir
Olası motor sorununun en yakın etkilerinden biri Chang’e 7 görevi üzerinde görülebilir.
Çin, Chang’e 7 robotik Ay görevini yaklaşık iki hafta sonra Long March 5 roketiyle başlatmayı planlıyor. Long March 5'in yardımcı roketlerinde de YF-100 motorları bulunuyor. Bu nedenle kazanın YF-100 ile bağlantılı çıkması, Chang’e 7'nin fırlatma takvimini etkileyebilir.
Chang’e 7, Çin’in Ay programındaki önemli görevlerden biri olacak. Görev kapsamında bir yörünge aracı, iniş aracı, keşif aracı ve kısa mesafelerde hareket edebilen küçük bir robot Ay’a gönderilecek.
Çin, araçları Ay’ın Güney Kutbu yakınındaki Shackleton krateri çevresine göndermeyi hedefliyor. Plan gerçekleşirse Çin, bu bölgeyi bir keşif aracıyla inceleyen ilk ülke olacak.
Ay’ın Güney Kutbu, barındırabileceği su buzu ve diğer kaynaklar nedeniyle gelecekteki insanlı Ay görevleri açısından önem taşıyor. Çin ve NASA da gelecek Ay programlarının önemli bir bölümünü bu bölge üzerine kuruyor.