Küresel elektrikli araç pazarında büyük değişim yaşanıyor ve bu değişimin merkezinde Çinli üreticilerin sunduğu fiyat avantajları olduğu bir gerçek. Son beş yıldır elektrikli otomobil piyasasını takip edenlerin gözünden kaçmayan bu durum, Çin menşeli modellerin ithalat vergilerine rağmen Batılı rakiplerinden çok daha ucuza satılmasıyla kendisini gösteriyor. Hatta BYD firmasının yakın zamanda Tesla'yı geride bırakarak Dünya’nın en popüler elektrikli araç markası olması da büyük oranda bu fiyat üstünlüğüne dayanıyor.
Batı dünyasında bu durum genellikle Çin hükümetinin sağladığı devasa devlet yardımlarıyla açıklansa da yapılan araştırmalar meselenin çok daha derin nedenleri olduğunu gösteriyor.
Fiyat farkının arkasındaki gerçek dinamikler
New York merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rhodium Group tarafından hazırlanan bir rapor, Çin hükümetinin üreticilere sunduğu ucuz arazi, düşük faizli krediler, Ar-Ge destekleri ve vergi muafiyeti gibi teşviklerin fiyat farkında sanıldığı kadar büyük bir payı olmadığını ortaya koydu. Çinli markaları öne geçiren asıl unsur; üretim altyapısının her aşamasına doğrudan sahip olmalarını sağlayan dikey entegrasyon modeli, devasa üretim ölçeği ve düşük yönetim giderleri olarak sıralanıyor.
Kendi ülkelerinde yerelleşmiş tedarik zincirleri kuran bu firmalar, Çin'de üretim yapan Batılı rakipleriyle aynı ucuz iş gücü imkanlarından yararlanırken, küreselleşmenin getirdiği ağır operasyonel maliyetlerden de uzak kalıyor. Sadece kendi iç pazarlarına odaklanarak gereksiz lojistik ve uluslararası yönetim yüklerinden kaçınan yerli markalar, kar marjlarından ödün vermeden bu düşük fiyatları korumayı başarıyor.
Bu durum, Dünya’nın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin'deki pazar dengelerini de altüst ediyor. Batılı otomobil üreticileri, 2020 yılında pazarın üçte ikisini ellerinde bulundururken, o günden bu yana pazar paylarının yüzde 40'ını kaybederek ciddi kar kayıplarıyla yüzleşti. Çin'in yabancı araç ithalatını azaltmasıyla sonuçlanan bu dönüşüm, diğer sektörlerdeki devlerin de iştahını kabartıyor. Nitekim akıllı telefon üreticisi Xiaomi'nin kendi elektrikli otomobil projesine milyarlarca dolarlık bütçe ayırması, pazardaki bu yeni dönemin en belirgin işareti olarak dikkat çekiyor.