Şili’nin Cerro Pachon zirvesinde, bilim dünyasının heyecanla beklediği büyük gün geldi. Vera C. Rubin Gözlemevi, kapsamlı bir astronomik tarama projesini hayata geçirdi. Yaklaşık 3 bin kilogramlık kütlesiyle bir otomobili aratmayan, dünyanın en büyük dijital kamerası artık geceleri aktif.
Bu cihaz, her 40 saniyede bir gökyüzünün yüksek çözünürlüklü bir karesini kaydediyor. 3200 megapiksellik dev sensör, önümüzdeki on yıllık süreçte aynı noktaları 800 kez tarayarak gökyüzünün adeta zaman tünelini oluşturacak.
Projenin teknik süreçlerini yöneten Zeljko Ivezic, uzun süren optimizasyon çalışmalarının ardından sistemin sorunsuz çalıştığını doğruladı. Kalibrasyon doğruluğu, veri akış hızı ve sistemin kesintisiz çalışma kapasitesi gibi performans testlerinden başarıyla geçildi. 800 milyon dolarlık bu yatırım, ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) ile Enerji Bakanlığı'nın iş birliğiyle finanse ediliyor. Yetkililer, bu süreci evrenin bugüne dek çekilmiş en kapsamlı filminin başlangıç sekansı olarak tanımlıyor.
Keşiflerin dijital laboratuvarı
Gözlemevi, her gece 10 terabaytlık devasa bir veri yığınını işliyor ve gökyüzündeki değişimler için 7 milyon civarında sinyal üretiyor. Deneme süreci oldukça verimli geçti. Sistem, henüz tam kapasiteye ulaşmadan 11 binden fazla asteroidi kayıt altına aldı; bunların 33 tanesi Dünya’ya yakın yörüngede seyrediyor.
Araştırmacılar, on yılın sonunda elde edilecek arşivle Güneş Sistemi’nin ve Samanyolu’nun bugüne kadarki en detaylı envanterini çıkarmayı amaçlıyor. Özellikle uzak galaksilerden gelen ışık bükülmelerinin analizi, karanlık maddenin doğasını anlamak adına kritik önem taşıyor.
İki on yılı aşan mühendislik emeğinin meyvesi olan Rubin Gözlemevi, keşif kapasitesini şimdiden kanıtlamış durumda. Proje kapsamında üretilen veri seti, nihayetinde milyarlarca gök cismini kapsayacak. Bu kapsamlı arşiv, bilim insanlarının yanı sıra halkın da erişimine açık olacak. Yıldız hareketlerinden süpernova patlamalarına kadar pek çok kozmik olayı canlı bir şekilde izleyebileceğimiz bu sistem, karanlık enerji ve maddenin sır perdesini aralamak için hazır.