Teknoloji dünyasının devasa yatırımları, bir kez daha yerel halkın yaşam kalitesiyle karşı karşıya gelmiş durumda. Elon Musk’ın imzasını taşıyan xAI projesi, ABD'de ciddi bir hukuk mücadelesiyle karşı karşıya. Mississippi sınırları içerisindeki Southaven kentinde kurulan Colossus 2 veri merkezi, bölgede yaşayan sakinlerin tepkisini topladı.
Süreç, Siyahilerin İlerlemesi Ulusal Birliği (NAACP) liderliğinde yargıya taşındı. Çevre örgütlerinin de destek verdiği dava dosyasındaki iddialar oldukça ciddi. Grok isimli yapay zeka aracını besleyen bu devasa yapı, iddiaya göre yasal izinler alınmadan çalıştırılan doğalgaz türbinleriyle ayakta duruyor. Yerel elektrik şebekesinin yetersiz kalması üzerine alana kurulan 27 adet gaz türbini, bölgeyi adeta izinsiz bir elektrik santraline çevirdi.
Solunum yolları ve kanser riski gündemde
Tesisin çevresinde evler, okullar ve ibadethaneler yer alıyor. Hava emisyon izni bulunmayan bu sistemin çevreye yaydığı maddeler arasında formaldehit gibi tehlikeli kimyasallar var. Salınan partiküllerin, astım ve kalp rahatsızlıkları başta olmak üzere kanser riskini de belirgin şekilde artırdığı iddia esiliyor. Zaten yüksek sağlık sorunlarıyla boğuşan bölge halkı, bu durum karşısında çaresiz bırakıldığını düşünüyor.
Olayın mali ve siyasi boyutu da bir o kadar karmaşık. Valilik desteğiyle yükselen 20 milyar dolarlık devasa yatırım, 2 gigavatlık devasa bir bilgi işlem gücünü hedefliyor. Şirket tarafı ise iddiaları reddederek davanın düşmesini talep etti. Tesisin durdurulması halinde milyarlarca dolarlık yapay zeka operasyonunun felç olacağı vurgulanıyor. Hatta Trump yönetimi bile konunun ulusal güvenlik meselesi olduğunu belirterek davaya müdahil oldu.
Mahkemenin eşiğindeki ağır yaptırımlar
Hukukçulara göre durum tek bir çevre davasıyla sınırlı değil. Earthjustice verileri, santralin her yıl tonlarca azot oksit ve tehlikeli partikülü atmosfere bırakabileceğini gösteriyor. Mahkemeden çıkan olası bir durdurma kararı, şirkete günlük 124 bin doları aşan dev cezalar getirebilir.
Bunun yanı sıra, 10 bin bölge sakinini kapsayan ayrı bir toplu dava daha yolda. Santralden yayılan kesintisiz gürültü ve titreşim yüzünden evlerin değer kaybettiğini savunan halk, mülk zararlarının karşılanmasını istiyor. İki ateş arasında kalan teknoloji devi, bir yandan yapay zeka yarışında öne geçmeye çalışırken diğer yandan halkın tepkisini dindirmek zorunda.