Kişisel koleksiyon merakı için internet üzerinden satın alınan mumya kalıntıları, modern dünyada beklenmedik bir sağlık krizini tetiklemek üzere. Müze vitrinlerindeki iklimlendirmeli özel ortamlardan uzak tutulan bu organik parçalar, sıcaklık kontrolü olmayan evlerde sergilenerek oda havasına tehlikeli maddeler yayıyor.
International Journal of Cultural Property dergisinde yer bulan kapsamlı araştırma, kargo servisleriyle adrese teslim edilen mumyalanmış vücut parçalarının ve kafataslarının uykudaki ölümcül mikroorganizmaları yeniden uyandırdığını gösterdi.
Dijital pazarlardan salon köşelerine uzanan tehlike
Müzayede platformları ve e-ticaret sitelerindeki 128 farklı paylaşımı mercek altına alan akademisyenler, pazarlanan ürünlerin çeşitliliği karşısında şaşkınlık yaşadı. Satışa sunulan kalıntıların yarıdan fazlasını bütün ya da parçalanmış kafatasları, saçlı dokular ve Shuar topluluğuna ait küçültülmüş "tsantsa" kafaları oluştururken; geriye kalan kısmı ise kesik el ve ayak gibi organlar tamamlıyordu.
Yapılan laboratuvar incelemeleri, incelenen örneklerin 13 tanesinde belirgin mantar tabakaları bulunduğunu, 6 parçada ise doğrudan insan sağlığını tehdit eden ağır biyolojik bozulmalar gerçekleştiğini kanıtladı. Uygunsuz saklama koşulları nedeniyle dokulardaki organik malzemeler bakteri ve mantar üremesine zemin hazırlarken, risk sadece biyolojik çürümelerle de sınırlı kalmıyor.
Tarihte mumyalama aşamasında bolca başvurulan cıva, kurşun ve arsenik gibi ağır metaller, bu parçalarla doğrudan temas eden kişilerin bünyesinde zamanla zehirli birikimlere yol açıyor. Geçtiğimiz yıl İtalya'da bulunan bir çocuk mumyasında ceset asitlerinin bakır tabutla tepkimeye girmesi sonucu kemiklerin yeşile bürünmesi gibi nadir olaylar yaşansa da, ev ortamındaki temel tehdit solunum yoluyla bulaşan sporlardan kaynaklanıyor.
Yüzyıllar boyunca canlılığını koruyor
Tutankhamun'un mezarını açan Lord Carnarvon'un ani kaybında ve Polonya King IV. Casimir'in lahdini inceleyen 12 bilim insanından 10'unun hayatını kaybetmesinde rol oynadığı düşünülen Aspergillus mantarı, yüzyıllar sonra bile canlılığını koruyabiliyor. Kargo paketlerinin açılmasıyla veya ev ortamındaki hava akımıyla ortama saçılan bu sporlar; solunduğu takdirde akciğer, beyin, karaciğer ve böbreklerde kalıcı hasarlar bırakma potansiyeli taşıyor.
Satıcıların hiçbir güvenlik uyarısı sunmadığı bu denetimsiz pazarın halk sağlığını doğrudan tehlikeye attığını vurgulayan uzmanlar, bu tür satışların derhal yetkili kurumlara bildirilmesi gerektiğini hatırlatıyor.