Bir kedinin kucağınıza gelip mırlaması, yalnızca keyifli bir an olmanın ötesinde, vücudunuzdaki stres hormonlarını da etkiliyor olabilir. Japonya'daki Kyoto Üniversitesi araştırmacıları, kedilerle kurulan fiziksel yakınlığın insanların ruh hali ve hormon seviyeleriyle ilişkili olduğunu ortaya koydu. iScience dergisinde yayımlanan çalışma, kedi sahipliğinin psikolojik etkilerine ilişkin uzun süredir devam eden tartışmalara yeni bir boyut kazandırdı.
Kedilerin insan sağlığına etkileri konusunda geçmiş araştırmalar farklı sonuçlara ulaşmıştı. Örneğin 2016 yılındaki bir çalışma, köpek sahiplerinin psikolojik iyilik hali ve duygusal düzenleme açısından daha yüksek puanlar aldığını gösterdi. 1990'larda yapılan başka bir araştırmada ise köpek sahipliğinin olumlu etkileri devam ederken kedilerle ilişkilendirilen faydaların ilk beş ayda azaldığı görüldü. Japonya'da 2020'li yılların başında yürütülen bir çalışma da kedi sahipliği ile ergenlerin zihinsel iyilik hali arasında olumsuz bir ilişki buldu.
İnsanlarla binlerce yıldır birlikte yaşayan kedilerin kökenine ilişkin bilgiler de son araştırmalarla değişti. Evcil kedilerin Orta Doğu'daki Neolitik dönemden değil, Kuzey Afrika'dan geldiğine işaret eden bulgular ortaya çıktı. Roma İmparatorluğu döneminde geniş alanlara yayılan kediler, bugün Japonya dahil pek çok ülkede en popüler evcil hayvanlar arasında bulunuyor.
Kedilerle yakın temas stres hormonlarını nasıl etkiliyor?
Kyoto Üniversitesi ekibi, kedi sahibi olmanın kendisinden çok hayvanla geçirilen zamanın ve fiziksel yakınlığın belirleyici olup olmadığını araştırdı. Çalışmaya 19 kedi sahibi ve 29 kedi katıldı. Bir ay boyunca hem insanların hem de kedilerin idrar örnekleri incelenerek hormon seviyeleri ölçüldü.
Araştırmacılar, kedilerin tasmalarına yerleştirdikleri düşük enerji tüketimli Bluetooth cihazlarıyla sahipleriyle ne kadar yakın zaman geçirdiklerini takip etti. Ayrıca katılımcıların ruh halleri anketlerle değerlendirildi ve kedilerin farklı insanlara verdikleri davranışsal tepkiler gözlemlendi.
Sonuçlar, kediler ile sahiplerinin oksitosin seviyeleri arasında pozitif bir ilişki olduğunu gösterdi. Sosyal bağlanmayla ilişkilendirilen bu hormonun kedilerde yüksek olması, sahiplerinde daha düşük kortizol seviyeleri ve daha az olumsuz duyguyla bağlantılıydı. Kortizol ise vücudun stres tepkisinde önemli rol oynuyor.
Dikkat çekici bir başka bulgu, kedilerin oksitosin seviyelerinin sahiplerinin oksitosin miktarından çok, onların olumsuz ruh halleriyle ilişkili olmasıydı.
Araştırmanın yazarlarından Saho Takagi, kedisi kucağına gelip mırladığında huzur hisseden insanların deneyiminin, oksitosin üzerinden kurulan bu hormonal ilişkiyi kısmen yansıtabileceğini belirtiyor.
Önemli olan kedi sahibi olmak değil, yakınlık kurmak
Araştırmacılara göre olumlu duygular, bir insanın kaç yıldır kedi sahibi olduğundan ziyade günlük yaşamda hayvanıyla kurduğu fiziksel yakınlıkla ilişkili olabilir.
Bununla birlikte çalışma yalnızca 19 kedi sahibiyle gerçekleştirildi ve sonuçlar doğrudan bir neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor. Yani kedilerle yakın temasın stres seviyelerini mutlaka düşürdüğünü söylemek için henüz erken. Yine de bulgular, insanlarla kediler arasındaki bağın hormonal düzeyde de karşılık bulabileceğine işaret ediyor.