Birkaç yıl önce kimsenin aklına gelmezdi ama bugün bir gerçeğe dönüştü: Yemek pişirirken kullandığımız bir cihazın, bunu yaparken bizim hakkımızda veri toplaması...
Bu durum artık bir kurgu değil, gerçeğin ta kendisi. Airfryer'lar, akıllı çamaşır makineleri ve benzeri internete bağlı ev aletleri, sessiz sedasız kişisel bilgi toplamaya başladı. İngiltere Bilgi Komisyonu Ofisi ICO da bu konuda ciddi bir uyarı yayınladı.
Tüketici hakları kuruluşu Which? tarafından yürütülen araştırmalar, bazı fritöz modellerinin kurulum sırasında kullanıcıların doğum tarihi ve cinsiyet gibi bilgilerini talep ettiğini söylüyor. Bunun da ötesinde, söz konusu cihazların eşlik eden mobil uygulamaları; Facebook, TikTok'un reklam ağı Pangle ve Tencent gibi büyük teknoloji şirketlerinin takip sistemleriyle entegre çalışıyor. Toplanan veriler ise mantıklı bir gerekçe sunulmaksızın yurt dışındaki sunuculara aktarılıyor.
Asıl tehlike salonda
Mutfak aletleri endişe verici olsa da akıllı televizyonlar bu yarışta çok daha köklü bir geçmişe sahip. Her gün hangi içerikleri izlediğiniz, ne zaman ekran başına geçtiğiniz, hangi türleri tercih ettiğiniz; tüm bunlar kayıt altına alınıp kişiselleştirilmiş reklamlar için kullanılan bir profile dönüşüyor. ICO Direktörü William Malcolm, cihazların sağlıktan günlük rutinlere, aile hayatından kişisel tercihlere kadar son derece hassas verileri işlediğinin altını çiziyor.
ICO bu gelişmelere karşı somut bir adım attı ve akıllı cihaz üreticileri için bağlayıcı yeni kurallar içeren bir kılavuz yayınladı. Buna göre şirketler yalnızca gerçekten ihtiyaç duydukları verileri toplayabilecek, kullanıcıları açıkça bilgilendirmek ve onlara kontrol imkanı tanımak zorunda kalacak. Yapılan anketler durumun ciddiyetini net biçimde ortaya koyuyor: Tüketicilerin üçte biri, evdeki cihazların bu kadar veri topladığından habersiz. ICO, yılın sonunda televizyon üreticileriyle de doğrudan masaya oturmayı ve mevzuata uyumu denetlemeyi planlıyor.