Deniz ürünleri dendiğinde yıllardır süregelen "kabuklular acı hisseder mi?" sorusu, İsveç'ten gelen yeni bir araştırmayla yanıt buldu. Gothenburg Üniversitesi araştırmacıları, Norveç ıstakozları üzerinde yürüttükleri deneyler sonucunda, bu canlıların sadece basit refleksler vermediğini, doğrudan fiziksel acı deneyimlediğini ortaya koydu.
Scientific Reports dergisinde yayımlanan bulgular, gastronomi dünyasındaki yerleşik alışkanlıkları kökten sarsacak nitelikte. Deneyin en dikkat çekici noktası, ıstakozların sinir sisteminin tıpkı insanlar gibi ağrı kesicilere tepki vermesi oldu. Araştırma kapsamında 105 ıstakoz üzerinde yapılan testlerde, elektrik şokuna maruz kalan hayvanların kaçmak için hızla kuyruk çırptığı gözlemlendi. Ancak şok öncesinde aspirin veya lokal anestezi ilacı verilen deneklerde bu kaçma refleksi neredeyse tamamen ortadan kalktı.
Bilim insanlarına göre bu sonuç, hareketin istemsiz bir kas kasılması olmadığını kanıtlıyor. Eğer ortada sadece mekanik bir tepki olsaydı, ağrı kesici ilaçlar bu refleksi durduramazdı. Bu durum, ıstakozların merkezi sinir sisteminin acı sinyallerini işleyebildiğini ve ilaçların bu iletimi kestiğini açıkça göstermiş durumda.
Yasalar ve restoran kuralları değişiyor
Araştırma ekibinin lideri Profesör Lynne Sneddon, biyolojik işleyişteki bu benzerliğin etik sorumluluklarımızı artırdığı görüşünde. Sneddon, karadaki çiftlik hayvanlarına gösterilen hassasiyetin deniz canlılarına da gösterilmesi gerektiğini savunuyor. Bu bilimsel gerçekler, küresel ölçekte hukuki karşılıklarını da bulmaya başladı. Norveç, Yeni Zelanda ve Avusturya gibi ülkeler, ıstakozların canlı canlı kaynatılmasını hayvan refahı yasaları uyarınca çoktan yasakladı.
Sadece ıstakozlar değil; ahtapotlar ve yengeçler gibi diğer omurgasızlar için de koruma kalkanı genişliyor. Birleşik Krallık, 2022 yılında bu canlıları resmen "hissedebilir varlıklar" olarak tanımlarken, ABD’nin bazı eyaletlerinde ahtapot çiftliklerine yasak getirildi. Bugün sektör temsilcileri ve araştırmacılar, canlı canlı kaynatma yerine "elektrikle sersemletme" gibi daha "insani" yöntemler üzerinde çalışıyor. Artık tabaklardaki bu canlılara bakış açımızın, sadece birer besin kaynağı olmanın ötesine geçmesi bir zorunluluk...