Güneş Sistemi’nin kuytu köşelerinde milyarlarca yıl boyunca sessizce sürüklenen uzay taşları, bazen evrenin doğumuna dair en net ipuçlarını barındırır. Yaklaşık 8 kilometre uzunluğa ve 3,5 kilometre genişliğe sahip olan "52246 Donaldjohanson" (DJ) adlı asteroit de bu kozmik hazinelerden biri.
NASA'nın derin uzay kaşifi Lucy, bu kaya parçasına gerçekleştirdiği yakın uçuşla hem bu asteroidin hem de onunla aynı kaderi paylaşan yaklaşık 2 bin uzay taşının karanlık geçmişini aydınlattı. Bilim insanları, gezegenlerin ilk harcını oluşturan maddelerin izini bu dondurucu blokların üzerinde sürüyor.
Lucy uzay aracı, 12 yıllık uzun soluklu görevi boyunca sekiz farklı asteroidi ziyaret etmeyi hedefliyor. İlk durağının ardından Nisan 2025'te Donaldjohanson asteroidine ulaşan araç, topladığı verilerle gökbilim camiasında büyük bir heyecan yarattı. Uzmanlara göre DJ asteroidi, yaklaşık 150 milyon yıl önce meydana gelen devasa ve yıkıcı bir çarpışma neticesinde ortaya çıktı. Bu şiddetli kırılma, asteroit kuşağında "Erigone ailesi" olarak adlandırılan 2 bin parçalık dev bir kozmik sülaleyi doğurdu.
Colorado'daki Güneybatı Araştırma Enstitüsü bünyesinde çalışan Simone Marchi, bu gökcisminin nispeten genç bir aileye mensup olmasının, evrim süreçlerini detaylıca anlamayı kolaylaştırdığını belirtiyor. Lucy'den gelen fotoğraflar; iki lobun birleşmesini, dönüş hızının yavaşlamasını ve yüzeydeki antik su izlerini net bir şekilde gözler önüne seriyor.
Bu önemli misyon, ismini insanlık tarihinin 3 milyon yıllık en eksiksiz fosili olan "Lucy"den alıyor. Nasıl ki o fosil insanın kökenine ışık tuttuysa, uzay aracı da gezegenlerin oluşum sürecinden kalan Truva asteroitlerini inceleyerek sistemimizin doğumunu anlamamızı sağlayacak. Ziyaret edilen DJ asteroidi de adını bu ünlü insan fosilini bulan Amerikalı paleoantropolog Donald Johanson'dan alıyor.
Yüzeydeki pürüzsüz boyun ve su izleri
Uzay aracının gönderdiği yakın çekim fotoğraflar, asteroidin pürüzsüz bir boyun bölgesiyle birbirine bağlanan iki büyük lobdan oluştuğunu kanıtladı. Gökbilimciler, gökcisimlerinin yaşını tahmin etmek adına yüzeydeki kraterleri sayıyor. Yapılan hesaplar, DJ asteroidinin yüzey yaşının yaklaşık 155 milyon yıl olduğunu gösterdi. Ancak şaşırtıcı bir şekilde, bu taşın üzerinde 400 metreden daha küçük kraterlerin neredeyse hiç bulunmadığı fark edildi. Araştırmacılar bu durumu, asteroit yüzeyindeki gevşek malzemelerin sürekli hareket etmesine ve bu hareketin küçük kraterleri zamanla kapatarak boyun bölgesini pürüzsüzleştirmesine bağlıyor.
Science dergisinde yayımlanan bu kapsamlı araştırma, Erigone ailesini doğuran orijinal ana gövde hakkında da çarpıcı veriler sunuyor. DJ asteroidinin yüzeyindeki mineralleri inceleyen uzmanlar, demir içerikli fillosilikantların varlığını saptadı. Bu mineraller, bir zamanlar bu uzay kayasında sıvı suyun bulunduğuna işaret ediyor. Araştırma ekibi, güneş sisteminin şafağında, ana gövdenin oluşumundan hemen sonra bu bölgede suyun aktif olduğunu düşünüyor. Ancak bu kimyasal değişim, geçmişte incelenen Bennu ve Ryugu gibi diğer ilkel asteroitlerdeki kadar yoğun izler bırakmadı. Lucy, evrenin karanlık geçmişine ışık tutmak üzere Jüpiter’in yörüngesindeki gizemli hedeflerine doğru yolculuğunu sürdürüyor.