Dünya üzerinde yürüyen son Neandertallerin, veda ederken arkalarında derin bir kültürel iz bıraktığına dair yeni kanıtlar gün yüzüne çıktı. Fransa'nın güneybatısındaki La Ferrassie kazı alanında 1909 yılında keşfedilen sekiz kişilik grup, bilim dünyasındaki eski bir tartışmayı yeniden alevlendirdi.
Aralarında bebek, çocuk ve yetişkinlerin bulunduğu bu topluluğun bazı üyelerinin kasıtlı olarak gömüldüğü fikri, artık güçlü bir bilimsel veriye dönüşmüş durumda. Özellikle yaklaşık 40 bin yıl önce ölen iki yaşındaki bir çocuğun kalıntıları, bu antik türün ölülerine sandığımızdan çok daha fazla değer verdiğini kanıtlıyor.
On yıllar boyunca araştırmacılar, bu küçük çocuğun bedeninin doğal tortu birikimiyle mi yoksa bilinçli bir çabayla mı toprak altına girdiğini tartıştı. Ancak son yıllarda yapılan detaylı incelemeler, "La Ferrassie 8" olarak adlandırılan bu küçük Neandertal’in, başı doğuya ve kalçası batıya gelecek şekilde özel bir çukura yerleştirildiğini kesinleştirdi. Bu yerleşim biçimi, tesadüften ziyade belirli bir ritüelin varlığına işaret ediyor.
Aynı alanda bulunan ve türünün en eksiksiz örneklerinden biri sayılan yetişkin bir erkeğe ait iskelet de benzer bir pozisyonda bulundu. Bu durum, topluluğun farklı yaşlardaki üyelerine benzer cenaze gelenekleri uyguladığını düşündürüyor.
Aynı zaman diliminde aynı gelenekler
İskeletlerin tam yaşını belirlemek başlangıçta oldukça güçtü. Özellikle yetişkin erkeğin kemikleri üzerinde yapılan ilk karbon testleri, 32 bin ile 52 bin yıl gibi geniş bir aralık sundu. Bu belirsizliği ortadan kaldırmak isteyen bilim insanları, iskeletle aynı toprak katmanında bulunan hayvan kemiklerini incelemeye karar verdi. Paris’teki İnsan Müzesi’nde onlarca yıldır saklanan altı farklı hayvan kemiği üzerinde yapılan yeni testler, bu canlıların 40 bin ile 42 bin yıl önce yaşadığını gösterdi. Sonuçlar, alandaki yetişkin ve çocuğun hemen hemen aynı dönemde hayata gözlerini yumduğunu doğruladı.
Neandertallerin yok oluşundan hemen önceki süreci kapsayan bu dönem, "Châtelperronian" kültürü olarak biliniyor. Batı Avrupa’da Neandertallere özgü en güçlü cenaze kanıtları da bu kültürel katmanlarda karşımıza çıkıyor. Her ne kadar Neandertal cenazelerinin bilinen en eski örnekleri 100 bin yıl öncesine dayanarak Orta Doğu’da görülse de, Avrupa’daki toplulukların bu davranışı türlerinin son demlerinde iyice benimsediği anlaşıldı.
La Ferrassie’deki son bulgular, Neandertallerin sadece hayatta kalma mücadelesi veren canlılar olmadığını gösteriyor. Aksine, ölümün karşısında duran karmaşık bir inanç veya saygı sistemine sahip oldukları anlaşıldı. Journal of Archaeological Science dergisinde yayımlanan çalışma, Avrupa’nın son Neandertal sığınaklarında her yaştan bireye özenli bir son görev sunulduğunu kanıtlayarak tarihe ışık tutuyor.