İnsanoğlunun ölümsüzlük arayışında en popüler yöntemlerden biri olan dondurarak koruma, ya da bilimsel adıyla kriyoprezervasyon, bugüne kadar hücre yapısına verdiği zararlar nedeniyle istenilen sonucu verebilmiş değil. Çözülme aşamasında hücrelerin bir yığına dönüşmesi parlak bir gelecek vaat etmese de, bilim dünyasından gelen yeni bir haber bu durumu değiştirebilir.
Araştırmacılar, “camlaşma” adı verilen yöntemle korunan beyin dokusunu, işlevlerini kaybetmeden hayata döndürmeyi başardı. Camlaşma, dokulardaki suyun buz kristallerine dönüşmesi yerine, özel kimyasal çözücülerle yer değiştirerek dokunun cam gibi katı bir yapıya bürünmesini sağlıyor.
Bu yöntem, klasik dondurma işleminin en büyük sorunu olan ve hücreleri parçalayan kristal oluşumunu tamamen ortadan kaldırıyor. Fare beyinleri üzerinde bu yeni protokolü test eden ekip, doku şişmesi ve travma riskini en aza indiren düzenlemeler yaptı. Beyni bir bütün olarak camlaştıran araştırmacılar, dokuyu tekrar ısıttıktan sonra hafıza ve öğrenmeyle ilişkili hipokampus bölgesinden kesitler aldı.
Hücreler yeniden sinyal göndermeye başladı
Asıl çarpıcı sonuçlar, ısıtma işleminden sonra ortaya çıktı. Eksi 196 derecede tamamen katılaşmış halde bekletilen beyin dokuları, elektrik sinyallerini tekrar işleme koymaya başladı. Araştırmanın başyazarı Dr. Alexander German, meselenin sadece birkaç hücrenin hayatta kalması olmadığını, dokunun nöron uyarılabilirliği gibi temel işlevlerini koruduğunu vurguluyor. Bu durum, hafızanın temelini oluşturan sinirsel yapının, sistemin yeniden çalışabileceği kadar sağlam kaldığını kanıtlıyor.
Tüm örnekler tam kapasiteyle dönmese de bu deney, öğrenme ve hafızadan sorumlu mekanizmaların koruma sürecinden sağ çıkabileceğini göstermesi bakımından tarihi bir adım. Uzmanlar, bu yöntemin kısa vadede özellikle laboratuvar araştırmalarında büyük değişimler yaratacağı fikrinde. Bu sayede canlı sinir dokuları bozulmadan uzun süre saklanabiliyor. Ayrıca organ nakli bekleyen hastalar için organların çok daha uzun süre ve sağlıklı korunması ihtimali, tıp dünyasını heyecanlandırıyor.
Yaşamı "duraklatmak" mümkün mü?
Bir insan beynini dondurup yıllar sonra geri getirmek hala uzak bir ihtimal gibi görünse de, bilim insanları bu çalışmanın imkansız görünen bazı kapıları araladığını düşünüyor. İlk kez bir bütün beynin katılaştıktan sonra elektriksel tepki vermesi, faaliyetlerin en azından kısmen geri kazanılabileceğini ispatlayan bir durum. Bu gelişme, ileride canlıların belirsiz bir süre boyunca “duraklatma” moduna alınabileceği ve sonra yeniden hayata döndürülebileceği bir protokolün geliştirilmesine de zemin hazırlayabilir.