Yapay zekâ şirketlerinin genelde düzenlemelere mesafeli olduğunu düşünürüz. Çünkü yeni kurallar çoğu zaman büyümeyi yavaşlatır. Ancak OpenAI bu konuda farklı bir noktaya geldi.
Şirketin yayımladığı “Industrial Policy for the Intelligence Age” adlı belgede açık bir mesaj var: Yapay zekâ için devlet denetimi gerekiyor ve bunu bekletmeden yapmak lazım.
OpenAI’ye göre yapay zekâ yalnızca yeni bir teknoloji değil. Ekonomiyi, iş gücünü ve toplumun yapısını değiştirecek kadar büyük bir dönüşüm yaratacak. Bu yüzden hükümetlerin de bu değişime uygun yeni bir ekonomik politika geliştirmesi gerekiyor.
Yapay zekâ en çok işleri etkileyecek
Belgede en büyük risk olarak iş kaybı gösteriliyor. OpenAI, yapay zekânın uzun vadede büyük fayda sağlayacağını savunuyor. Ancak şirket aynı zamanda ciddi bir risk olduğunun da farkında: bazı meslekler ve hatta bazı sektörler tamamen değişebilir.
Sorun sadece iş kaybı da değil. Belgede şu risklere de dikkat çekiliyor:
-
Demokrasi üzerindeki olası etkiler
-
Servetin az sayıda şirket ve kişinin elinde toplanması
-
Teknolojinin kötü niyetli kişiler tarafından kullanılması
Kısacası yapay zekâ sadece teknoloji meselesi değil, aynı zamanda bir ekonomi ve toplum meselesi.
Yeni iş alanı: “Bakım ve Bağlantı Ekonomisi”
Peki insanlar işlerini kaybederse ne olacak? OpenAI bu noktada yeni bir alanın büyüyeceğini düşünüyor. Şirket buna “care and connection economy” adını veriyor.
Bu alan şu sektörleri kapsıyor:
-
Çocuk bakımı
-
Yaşlı bakımı
-
Eğitim
-
Sağlık hizmetleri
-
Topluluk hizmetleri
Yani insanların insanlarla doğrudan temas kurduğu işler.
OpenAI’ye göre yapay zekâ bazı işleri ortadan kaldırsa da bu alanlarda yeni istihdam oluşabilir.
4 günlük çalışma haftası önerisi
Belgedeki en dikkat çekici önerilerden biri çalışma saatleriyle ilgili. OpenAI’ye göre hükümetler ve şirketler 32 saatlik, yani dört günlük çalışma haftasını test etmeli. Üstelik önemli bir şart var: Maaş düşmemeli.
Öneriye göre pilot programlar uygulanmalı ve üretim ile hizmet seviyesi aynı kalmalı. Eğer sistem işe yararsa dört günlük çalışma haftası kalıcı hale gelebilir veya çalışanlara daha fazla izin verilebilir.
Bu fikir basit bir düşünceye dayanıyor: Yapay zekâ daha fazla işi yaparsa insanlar daha fazla boş zamana sahip olabilir.
Vergi sistemi değişebilir
Belgede ekonomiyle ilgili daha büyük bir değişim ihtimali de yer alıyor. Eğer yapay zekâ insan emeğine olan ihtiyacı azaltırsa, devletlerin gelir modeli de değişebilir. OpenAI’ye göre gelecekte:
-
Çalışanlardan alınan vergiler azalabilir
-
Sermaye ve büyük şirketlerden alınan vergiler artabilir
Başka bir deyişle, otomasyondan en çok kazanan şirketlerin daha fazla vergi ödemesi gerekebilir.
Yapay zekâ gelirleri topluma dağıtılabilir
Belgede daha radikal bir fikir de var: kamu servet fonu. Bu modelde yapay zekâdan elde edilen büyük kazançlar birkaç şirkette kalmaz. Bunun yerine bir fonda toplanır ve vatandaşlara geri döner.
Bu sistem bazı ülkelerdeki egemen varlık fonlarına benziyor. Amaç, yapay zekâdan doğan servetin toplum geneline yayılması.
Yapay zekâ artık bir altyapı olarak görülüyor
Belgenin en dikkat çekici tarafı yapay zekânın nasıl tanımlandığı. OpenAI artık AI’ı sadece araç olarak görmüyor. Şirketin yaklaşımına göre yapay zekâ yeni bir teknoloji ürünü değil, ekonominin temel altyapılarından biri.
Yani gelecekte sektörler, kamu hizmetleri ve ekonomik sistem büyük ölçüde bu teknoloji üzerine kurulabilir.
İyimser bir gelecek ama büyük bir soru var
OpenAI’nin çizdiği tablo oldukça iyimser. Şirkete göre yapay zekâ ekonomiyi daha verimli hale getirebilir ve insanlara daha fazla zaman kazandırabilir. Ama bu senaryonun gerçekleşmesi tek bir şarta bağlı: Verimlilikten doğan kazançların gerçekten çalışanlara da yansıması. Aksi halde kazanç sadece şirketlerin kâr hanesine yazılabilir.
Belgenin ilginç yanı şu: Yapay zekâyı geliştiren şirketlerden biri, şimdi bu teknolojinin nasıl vergilendirileceği ve nasıl denetleneceği konusunda fikir sunuyor. Bunun ileri görüşlülük mü yoksa kendi çıkarını koruma hamlesi mi olduğu ise tartışma konusu.
Ama dört günlük çalışma haftası fikri birçok kişinin kulağına oldukça hoş geliyor.