Toshiba bir dönem dizüstü bilgisayar pazarının en bilinen üreticileri arasında yer alıyordu. Ancak Japon teknoloji şirketi, altı yılı aşkın süredir bu pazarda yer almıyor. Şirketin bilgisayar dünyasından çekilmesinin arkasında ise yalnızca düşen satışlar yok.
Toshiba, 2018 yılında bilgisayar üreticisi Dynabook Inc.'in yüzde 80 hissesini Sharp'a sattı. İki yıl sonra kalan hisselerini de devretti ve bilgisayar işinden tamamen çıktı. Böylece Japonya dışında uzun yıllar Toshiba markasıyla satılan bilgisayarların arkasındaki Dynabook, Sharp'ın kontrolüne geçti. Sharp ise Foxconn çatısı altında faaliyet gösteriyor.
Toshiba'nın bilgisayar hikâyesi 1980'lere uzanıyor
Toshiba'nın dizüstü bilgisayarlarla ilişkisi oldukça eski. Şirket, 1985 yılında satışa sunduğu T1100 modelini dünyanın ilk seri üretim dizüstü bilgisayarlarından biri olarak konumlandırdı. Ancak yıllar içinde başlayan güçlü rekabet Toshiba'nın pazardaki konumunu değiştirdi.
Apple, Lenovo ve HP gibi üreticiler yeni modellerle pazar paylarını artırırken Toshiba aynı ivmeyi yakalayamadı. Reuters'ın aktardığı verilere göre şirket, 2011 yılında 17,7 milyon bilgisayar satarken bu sayı 2017'de yalnızca 1,4 milyona kadar geriledi.
Bu düşüş, Toshiba'nın Dynabook'u neden elden çıkardığını büyük ölçüde açıklıyor. Şirket bilgisayar bölümünü sonunda 36 milyon dolar gibi görece düşük bir bedelle devretti. Ancak Toshiba'nın bilgisayar pazarından ayrılmasını yalnızca satışlardaki çöküşle açıklamak yeterli değil.
Şirket art arda skandallarla karşılaştı
Toshiba'nın işleri 2015 yılında ortaya çıkan büyük muhasebe skandalıyla daha da zorlaştı. Araştırmacılar şirketin yıllarca kârını gerçekte olduğundan yüksek gösterdiğini tespit etti. İncelemeler, Toshiba'nın kârını toplam 151,8 milyar yen, dönemin kuruyla yaklaşık 1,22 milyar dolar fazla gösterdiğini ortaya çıkardı.
Bağımsız araştırma heyeti, şirket yönetiminin 2008 küresel mali krizinin ardından gerçekçi olmayan hedefler belirlediğini açıkladı. Raporda ayrıca çalışanların yöneticilerin kararlarını sorgulamakta zorlandığı şirket kültürüne dikkat çekildi.
Üstelik muhasebe sorunları burada sona ermedi. Toshiba, Ocak 2020'de bir iştirakinde 2015'teki skandaldan sonraki yıllarda da muhasebe usulsüzlükleri yaşandığını açıkladı.
Nükleer enerji işi de ağır darbe aldı
Toshiba'nın karşılaştığı sorunlardan biri de ABD merkezli nükleer enerji şirketi Westinghouse Electric Company üzerinden geldi. Toshiba'nın iştiraki olan Westinghouse, 2017 yılında iflas başvurusunda bulundu. Bu gelişme Toshiba'nın mali durumuna büyük yük getirdi.
2018 yılında ise ABD'deki bir federal hukuk mahkemesi, LCD ekranlarla ilgili fiyat belirleme davasında Toshiba'yı sorumlu tuttu ve şirkete 87 milyon dolar ceza verdi.
Şirket 2021'de başka bir soruşturmayla gündeme geldi. Soruşturma, Toshiba yöneticilerinin yabancı yatırımcıların etkisini sınırlamak amacıyla hissedar oylarını etkilemeye çalışırken Japon hükümetiyle iş birliği yaptığını ortaya koydu.
Toshiba sonunda borsadan da çıktı
Toshiba, nükleer enerji gibi Japonya açısından kritik alanlarda faaliyet gösterdiği ve 100 binden fazla kişiye istihdam sağladığı için ülke ekonomisinde önemli bir konum taşıyor. Şirketin yıllarca süren sorunlarının ardından Japan Industrial Partners liderliğindeki bir grup, Toshiba'yı 2023 yılında yaklaşık 14 milyar dolara satın aldı.
Toshiba, Dynabook dahil bazı işlerini tam da bu uzun kriz döneminde elden çıkardı. Şirket daha sonra faaliyetlerini yeniden düzenledi ve bilgisayar pazarından uzaklaştı.
Toshiba bugün farklı elektronik ürünler ve hizmetler sunmaya devam ediyor ancak şirketin yeniden dizüstü bilgisayar üretimine döneceğine dair bir işaret bulunmuyor.
Dynabook markası ise ortadan kalkmadı. Sharp, satın almanın ardından markayı korudu ve farklı kullanıcı gruplarına yönelik dizüstü bilgisayar modelleri çıkarmaya devam etti.
Bilgisayarların masadan kurtulduğu ilk an: 11 kiloluk T100’ün hikayesiGüncel