Avrupa’nın uzay çöpü temizleme görevi ClearSpace-1 kâğıttan çıkıp gerçek bir uzay aracına dönüşmeye başlıyor. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile Alman uzay şirketi OHB System, görevin yapım aşamasını başlatan sözleşmeyi Almanya’nın Bremen kentindeki Space Tech Expo Europe fuarında imzaladı. ESA’nın duyurusuna göre aracın 2030'da fırlatılması planlanıyor.
ClearSpace-1'in hedefi ESA’nın kendi uydusu Proba-1. Uydu 2001'de fırlatıldı ve düzenli görevini 2022'de tamamladı. ClearSpace-1, Proba-1'e yaklaşıp onu yakalayacak ve birlikte atmosfere girerek yanacak.
Neden önemli?
İnsanlık uzaya çıktığı kısa süre içinde yörüngede binlerce uydu ve roket parçası bıraktı. Bu nesneler birbirine çarptığında parçalanıp daha fazla çöp oluşturuyor ve çalışan uydular için tehlike yaratıyor. ESA, bu sorunu çözmek için yörüngedeki çöpleri aktif olarak toplayan teknolojilere acilen ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
ClearSpace-1'i zorlaştıran şey, hedefin yakalanmak için tasarlanmamış olması. ESA’nın operasyonlardan sorumlu direktörü Rolf Densing’e göre görev, “hazırlıksız ve işbirliği yapmayan” bir uyduya yaklaşıp onu yakalamanın ve güvenle atmosfere indirmenin ilk kez gösterileceği görev olacak. Yani Proba-1'in üzerinde kenetlenmeyi kolaylaştıran bir bağlantı noktası yok ve uydu kendi konumunu ayarlayarak yardım edemiyor.
İlk hedef bir uzay çöpüyle vurulmuştu
ClearSpace-1'in yolu dolambaçlı oldu. Görevin ilk hedefi, 2013'teki bir Vega roketi fırlatmasından kalan VESPA adlı adaptör parçasıydı. Ancak bu parça Ağustos 2023'te muhtemelen küçük bir uzay çöpüyle çarpıştı ve etrafında yeni parçalar oluştu. ESA bunun üzerine Nisan 2024'te hedefi Proba-1 olarak değiştirdi.
ESA’nın ClearSpace-1 proje yöneticisi Christian Steimle, görevin teknik ve endüstriyel açıdan çok karmaşık olmaya devam ettiğini söylüyor. Steimle’ye göre ekip birkaç zorluğu aşıp yeniden tasarım aşamasını tamamladıktan sonra proje artık tam hızla ilerliyor.
Aracı kim yapacak?
Aracı OHB SE liderliğindeki bir konsorsiyum inşa edecek. İsviçreli girişim ClearSpace SA, İspanyol Indra ve OHB Sweden alt yüklenici olarak görev alıyor. OHB System CEO’su Chiara Pedersoli, ekibin aktif çöp temizliğinin yalnızca kâğıt üzerinde değil, uzayda da mümkün olduğunu kanıtlayacağını söylüyor.
ClearSpace-1, ESA’nın 2030'a kadar uzayda yeni çöp oluşturmama hedefi olan Sıfır Enkaz (Zero Debris) yaklaşımının da bir parçası. ESA, görevin düzenleyicilere işlevsini yitirmiş uzay araçları için uygun maliyetli bir çözümün artık mümkün olduğunu göstermesini bekliyor.
Roketler, uzaydaki uydu ve çöplere çarpmadan nasıl ilerliyor?Güncel