Dünya dışı yaşam alanları kurma yarışı hız kazanırken, Ay’da zamanın nasıl ölçüleceği sorusu büyük bir mühendislik savaşına dönüştü. Çinli araştırmacılar, Ay ile Dünya arasındaki saatleri senkronize etmek için tasarlanan dünyanın ilk ay zaman tutma yazılımını duyurdu.
“Lunar Time Ephemeris” (LTE440) adı verilen bu araç, gelecekteki Ay kolonilerinin ve insansız uzay araçlarının güvenle kullanabileceği evrensel bir sistem sunmayı amaçlıyor. Üstelik Çin, bu yazılımı tüm dünyanın kullanımına açarak Ay saatini düzenleyen ilk güç olduğunu iddia ediyor.
Aslında Ay’da zamanın Dünya’dan farklı akması bir bilim kurgu fantezisi değil, Einstein’ın Genel Görelilik kuramına dayanan fiziksel bir gerçeklik. Yerçekimi azaldıkça zamanın akışı hızlanıyor. Ay, Dünya’dan çok daha zayıf bir yerçekimine sahip olduğu için orada bulunan bir saat, her 24 saatte bir Dünya’daki saate göre 58 mikrosaniye ileri gidiyor. İlk bakışta önemsiz gibi duran bu ufacık fark, zamanla birikerek navigasyon sistemlerinde ve iletişim ağlarında devasa hatalara yol açabiliyor. Birkaç mikrosaniyelik kayma bile, Ay yüzeyine iniş yapmaya çalışan bir aracın hedeften kilometrelerce sapmasına neden haline gelebilir.
Bin yıllık hassasiyet: Geleceğin navigasyonu
Çinli bilim insanlarının geliştirdiği bu yeni yazılım, Ay’ın hareketlerini ve zayıf yerçekimi etkilerini karmaşık algoritmalarla hesaplayarak zaman farkını anlık olarak düzeltiyor. Araştırma ekibi, sistemin önümüzdeki bin yıl boyunca yüksek hassasiyetle çalışacağını öngörüyor. Bu da uzak gelecekteki görevlerin hazırlık aşamasında manuel hesaplamalara duyulan ihtiyacı tamamen ortadan kaldırıyor. Şu anki görevler hala Dünya merkezli Atomik Saat sistemini (UTC) kullansa da, Ay trafiği yoğunlaştıkça bu yöntemin yetersiz kalacağı açık.
Bu gelişme, ABD ile Çin arasındaki yeni nesil uzay yarışını da iyice kızıştırdı. Beyaz Saray daha önce NASA’yı yıl sonuna kadar bir “Koordineli Ay Zamanı” oluşturmakla görevlendirmişti. Ancak Çin’in yazılımını erkenden piyasaya sürmesi, ABD’nin bu alandaki liderlik planlarını zora soktu.
Sadece devlet kurumları değil, Ay’da madencilik veya turizm yapmayı planlayan özel şirketler de bu ortak zaman dilimine ihtiyaç duyuyor. Avrupa Uzay Ajansı da benzer şekilde standart bir Ay saati geliştirmek için şirketlerle iş birliği arayışına girdi. Çin’in attığı bu adım önemli bir başlangıç olsa da, uluslararası bir standart üzerinde uzlaşılana kadar Ay’daki “saat kaç?” sorusu bir süre daha tartışılmaya devam edecek gibi görünüyor.