Voyager 1 artık bir ışık günü uzakta: Bir mesajın gidip dönmesi 2 gün sürüyor

NASA, Voyager 1'in Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa ulaştığını doğruladı. Araç 14 Kasım'dan beri bilimsel veri göndermiyor, ama sinyali geliyor.

Voyager 1 artık bir ışık günü uzakta: Bir mesajın gidip dönmesi 2 gün sürüyor

Gönderdiğiniz bir mesajın yanıtını almak için iki gün beklediğinizi düşünün. NASA’nın Voyager 1 ekibi için artık durum tam olarak bu. 1977'de fırlatılan uzay aracı, 18 Kasım’da Dünya’dan bir ışık günü uzaklığa ulaştı. Bu mesafeye ulaşan ilk insan yapımı nesne oldu.

NASA’nın açıklamasına göre Voyager 1, 49 yılı aşan kesintisiz yolculuğun ardından eşiği 18 Kasım’da Türkiye saatiyle 13.16'da geçti. Bir ışık günü, ışığın 24 saatte aldığı yol anlamına geliyor. Bu da yaklaşık 25,9 milyar kilometre ediyor.

Bir komutun gidip gelmesi 48 saat

Bu mesafe, Voyager 1'le iletişimi doğrudan etkiliyor. NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’ndaki (JPL) ekip, araca gönderdiği sinyalin yanıtını 24 saat sonra, 19 Kasım sabahı alabildi. Çünkü radyo sinyalleri ışık hızında ilerlese bile bu mesafeyi gidip gelmeleri zaman alıyor. Ekip araca haftada bir komut gönderiyor ve her gün onu dinliyor. Artık her sinyalin araca ulaşması 24 saat, yanıtın geri dönmesi bir 24 saat daha sürüyor.

Voyager 1 saatte yaklaşık 61 bin kilometre hızla ilerliyor. Araç 2012'de Güneş’in etki alanını geride bırakarak yıldızlararası uzaya geçen ilk uzay aracı olmuştu. İkizi Voyager 2 ise farklı bir rota izleyerek 2018'de yıldızlararası uzaya ulaştı.

Sinyal var, veri yok

Tarihi anı gölgeleyen bir sorun da var. NASA’nın Voyager blogundaki açıklamasına göre ekip, 14 Kasım’da aracın bilimsel ve teknik veri göndermeyi bıraktığını fark etti. Avustralya’nın Canberra kentindeki Derin Uzay Ağı (DSN) anteni araçla bağlantı kurdu. Ancak gelen taşıyıcı sinyalin, yani normalde verileri Dünya’ya taşıyan temel sinyalin içinde hiçbir veri yoktu.

Bu durum hem kötü hem de umut verici bir haber. NASA’ya göre taşıyıcı sinyalin gelmesi, aracı Dünya’ya dönük tutan yönlendirme bilgisayarının çalıştığını gösteriyor. Antenin ve yayın ekipmanlarının da sağlam olduğu anlaşılıyor. Sorunun büyük ihtimalle aracın farklı sistemlerinden verileri toplayıp yayına hazırlayan bilgisayarda olduğu düşünülüyor. NASA, ışık günü eşiğini de bu taşıyıcı sinyal ve yörünge hesaplamalarıyla doğruladı.

Mühendisler sorunun nedenini araştırıyor. Ancak her komutun gidip gelmesi iki gün sürdüğü için arızanın teşhisi haftalar alabilir. Ekip, sorunun ekim ayındaki iletişim kesintisiyle bağlantılı olup olmadığını da inceliyor. O dönemde araçla yaklaşık 48 saat bağlantı kopmuş, Voyager 1 daha sonra kendiliğinden yeniden iletişime geçmişti. Voyager 1, 2023'te de benzer bir sorun yaşamıştı: sinyal geliyor ama veri gelmiyordu. O dönemki arıza da araçtaki bilgisayarlardan birinden kaynaklanıyordu. Ekip bu deneyimden yararlanıyor.

Güç azalıyor, ama yolculuk sürüyor

Voyager araçları, bozunan plütonyumun ısısını elektriğe çeviren radyoizotop termoelektrik jeneratörlerle çalışıyor. Bu yakıt azaldıkça her iki araç da yılda yaklaşık 4 vat güç kaybediyor. Mühendisler bu yıl Voyager 1'deki üç cihazı kapatıp yerlerine daha az güç harcayan alternatifler koydu. NASA’ya göre bu tasarruf, iki aracın mevcut bilimsel cihazlarını en az önümüzdeki yaz kutlanacak 50. fırlatma yıl dönümüne kadar çalıştırmasını sağlayacak.

Proje yöneticisi Suzanne Dodd, Voyager 1'in bir gün iletişim kuramaz hâle geleceğini ve yıldızlara giden “sessiz bir elçi” olacağını söylüyor. O gün geldiğinde bile araç, Dünya’dan görüntüler ve seslerin kayıtlı olduğu Altın Plak’ı uzayın derinliklerine taşımaya devam edecek.