NASA’nın Hubble Space Telescope tarafından yakalanan bu çarpıcı görüntü, Kuğu Takımyıldızı’nda yaklaşık 1.000 ışık yılı uzaklıkta yer alan bir yıldızın son anlarını gözler önüne seriyor.
Yumurta Bulutsusu olarak bilinen bu yapı, adını merkezindeki “yumurta sarısı”na benzeyen yıldızdan ve onu çevreleyen gaz ile toz bulutlarından, yani “yumurta beyazı”ndan alıyor.
Bu olağanüstü dinamik bulutsu, dalgalı yaylardan oluşan katmanların arasından fırlayan çift ışık demetleriyle dikkat çekiyor. Çoğu bulutsunun aksine, burada görülen parıltı iyonize olmuş gazdan kaynaklanmıyor. Işık doğrudan ölmekte olan yıldızdan geliyor ve yıldızın kalın toz kabuğundaki boşluklardan süzülerek dışarı ulaşıyor.
Gezegenimsi bulutsuya giden yol
Bu görüntü yalnızca estetik açıdan etkileyici değil; aynı zamanda yıldız evrimini anlamak için bilim insanlarına önemli bir araştırma alanı sunuyor. Yumurta Bulutsusu, bir ön-gezegenimsi bulutsu. Bu evre, Güneş benzeri bir yıldızın ölümü sırasında dış katmanlarını uzaya savurmasıyla oluşan gezegenimsi bulutsuların erken bir aşamasını temsil ediyor.
NASA’ya göre bu yapı, şimdiye kadar keşfedilmiş “ilk, en genç ve en yakın ön-gezegenimsi bulutsu.” Her ne kadar gezegenimsi bulutsular doğrudan gezegenlerle bağlantılı olmasa da, gelecekte gezegen sistemlerinin oluşacağı ham maddeleri sağlıyorlar. Tıpkı Güneş Sistemi’nin doğuşunda olduğu gibi.
Ön-gezegenimsi evre yalnızca birkaç bin yıl sürdüğü için, Yumurta Bulutsusu bilim insanlarına madde atım sürecini neredeyse gerçek zamanlı izleme fırsatı veriyor. Zamanla yıldızın çekirdeği daha da ısınacak ve çevresindeki gazı iyonize etmeye başlayacak. Bu da bulutsunun kendi ışığıyla parlamasını sağlayarak evrimin bir sonraki aşamasına geçildiğini gösterecek.
Simetrinin ardındaki sır
İlk gözlemler, bulutsudaki dikkat çekici simetrik desenlere odaklandı. Bu kadar düzenli yapılar, şiddetli bir süpernova patlamasından kaynaklanmış olamaz. Bilim insanları bunun yerine, karbon bakımından zengin çekirdekte gerçekleşen ve henüz tam olarak anlaşılamamış püskürme olaylarının koordineli bir dizisinin sonucu olabileceğini düşünüyor.
Bu gizemli süreç, detaylı incelemeleri zorunlu kılıyor.
Araştırmacılar, Hubble’ın geçmiş ve güncel gözlemlerini bir araya getirerek Yumurta Bulutsusu’nun katmanlı yapısının bugüne kadarki en ayrıntılı portresini oluşturdu. Bu çalışma, ölmekte olan yıldızların uzaya saçtığı maddenin nasıl şekillendiğine ve bu malzemenin gelecekte yeni yıldız ve gezegen nesillerinin oluşumuna nasıl katkı sunduğuna dair yeni ipuçları sağlıyor.
Haber görseli: NASA Hubble Uzay Teleskobu