Disketler bu kez gerçekten tarih oluyor
ABD'de hava trafik kontrol operasyonlarında disket kullanımına son veriliyor. FAA, eski sistemleri E-IDS adlı dijital bilgi altyapısıyla değiştirirken 2028'e kadar 435 tesisi yenilemeyi hedefliyor. Öte yandan denetçiler, binlerce projenin koordinasyonsuz ilerlediği konusunda uyarıyor.
2027 yılına yaklaşırken ABD'deki hava trafik kontrol sistemlerinde halen disket kullanılması şaşırtıcı görünse de bu dönem nihayet sona eriyor. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), hava trafik kontrol operasyonlarında kullanılan disketleri aşamalı olarak devreden çıkarmaya başladığını duyurdu.
Kurum, 1980'li yıllardan kalma dört eski sistemin yerine Kurumsal Bilgi Görüntüleme Sistemi (Enterprise – Information Display System / E-IDS) adı verilen yeni bir altyapı kuruyor. Temel olarak dijital bir bilgi panosu şeklinde çalışan sistem; ekipman arızaları, hava trafik koşulları, hava durumu ve diğer önemli uyarıları tek bir ekranda topluyor.
FAA Başkanı Bryan Bedford, yeni sistemin hava trafik kontrolörlerinin zamanında karar almasına ve yolcuların güvenliğinin korunmasına katkı sağlayacağını belirtti. Bedford, disketlere dayanan eski ve manuel süreçlerin yerini, uçuş uyarılarının, kısıtlı hava sahası programlarının ve pilot raporlarının ülke genelindeki hava trafik ağı üzerinden anında paylaşılmasını sağlayan modern bir altyapının alacağını söyledi.
2028'e kadar 435 noktaya kurulacak
Yeni sistemin kurulacağı ilk beş tesis arasında Atlantic City Uluslararası Havalimanı, Nashville Uluslararası Havalimanı ve Greater Rochester Uluslararası Havalimanı var. Atlanta ve Salt Lake City'deki iki veri işleme merkezi de ilk aşamada E-IDS altyapısına geçecek. FAA, 2028 yılının sonuna kadar sistemi toplam 435 noktaya kurmayı hedefliyor.
Bu çalışma, ABD'nin eskimiş hava trafik kontrol altyapısını yenilemeye yönelik daha geniş kapsamlı programının bir parçası. Geçen yıl ABD Başkanı Donald Trump'ın vergi ve harcama paketi kapsamında bu modernizasyon çalışmaları için 12,5 milyar dolarlık kaynak ayrılmıştı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de yeni sistemin devreye alınmasını ABD'nin hava trafik kontrol altyapısındaki dönüşümün hızlandığının göstergesi olarak nitelendirdi.
Ancak E-IDS projesi aslında yeni değil. FAA, sistemin geliştirilmesi için savunma ve teknoloji şirketi Leidos'a 2020 yılında yaklaşık 292 milyon dolarlık sözleşme vermişti. İlk olarak Eylül 2034'te tamamlanması planlanan kurulumun bitiş tarihi, yeni modernizasyon programıyla Eylül 2028'e çekildi.
Modernizasyon planında ciddi soru işaretleri var
FAA'nın yenileme çalışmaları, bazı planlama sorunlarını da beraberinde getiriyor. ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO), Eylül ayında yayımladığı raporda kurumun kapsamlı modernizasyon programını yönetmek için daha iyi bir planlamaya ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Rapora göre FAA'nın projelerin tüm yaşam döngüsünü kapsayan kapsamlı bir maliyet tahmini ve farklı çalışmaları birbiriyle uyumlu hale getirecek bütünleşik bir ana takvimi bulunmuyor. Kurumun birbirleriyle koordine edilmemiş 11 binden fazla ayrı proje takvimi hazırladığına dikkat çeken GAO, bu durumun aynı tesislerde birden fazla yükseltmenin çakışmasına ve hava trafik kontrol operasyonlarının aksamasına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Denetim kurumu ayrıca güvenilir maliyet hesaplarının ve ortak bir uygulama takviminin bulunmamasının bütçe aşımı, gecikme ve hedeflerin karşılanamaması risklerini artırdığını vurguladı.
Üstelik FAA'nın çözmesi gereken tek sorun eski teknoloji değil. Kurum, dünya genelinde yaşanan hava trafik kontrolörü açığının etkilerini azaltmak için personel alımını da hızlandırmaya çalışıyor. Dolayısıyla disketlerin devreden çıkarılması önemli bir adım olsa da ABD'nin hava trafik kontrol sistemini bütünüyle yenilemesi ve yeterli personel kapasitesine ulaşması için önünde hâlâ uzun bir yol bulunuyor.