Güzellik uğruna yüzyıllarca süren işkence: Çin'de ayak bağlama geleneği
“Güzellik acı gerektirir” sözü, Çin’de yüzyıllar boyunca uygulanan ayak bağlama geleneğinin yanında oldukça hafif kalıyor. Kadınların ayaklarını küçük tutmak uğruna çocuk yaşta başlayan bu acı verici uygulamanın nasıl ortaya çıktığına ve nelere yol açtığına yakından bakıyoruz.
İnsanların güzellik uğruna rahatsızlığa katlanması yeni bir durum değil. Geçmişte korseler, ağır kıyafetler, yüksek topuklar ve hareket etmeyi zorlaştıran dar giysiler farklı dönemlerin güzellik anlayışının bir parçası oldu. Ancak Çin’de yüzyıllar boyunca uygulanan ayak bağlama geleneği, bedene verdiği kalıcı zarar ve yol açtığı acıyla bu örneklerin çok ötesine geçti.
Belki de diğer modalardan daha aşırı olarak yorumlanabilecek ayak bağlama yöntemi, yaklaşık bin yıl boyunca Çin’de varlığını korudu. Bu akım, ülkedeki kadınların yarısından çoğunun güzel gözükmek için ayaklarını deforme etmesine ve bu yüzden engeller yaratmasına sebep oldu.
İmparatorluk dönemi Çin’inde, küçük kızların ayakları, ailelerindeki büyük bir başka kadın tarafından “büyüdüklerinde iyi bir koca bulabilmeleri için” kemikleri kırılarak, bükülerek, sıkıca bağlanarak ve dönemin kılavuzlarında önerildiği üzere “dolaşımı tekrar oluşturmak için” bu acı içinde yürümeye zorlanarak ideal üçgen şekle yaklaştırılmaya çalışıyordu. Hatta bu ideal üçgene ulaşmak için, ayağın bazı parçaları kesilebiliyor veya çürümeye teşvik edilebiliyordu. Daha sonra ayak bu yeni ve parçalanmış formu ile iyileştiğinde, işlem tekrar ediliyordu.
Annesi öldükten sonra, Çin'de ayakları bağlı kalan son kadınlardan biri olan Wang Lifen, 2007'de NPR ile yaptığı bir röportajda, "Ayaklarımı kendim bağladım" dedi ve devam etti: "Kemikleri kırılana kadar onları daha nazikçe manipüle edebiliyordum. Genç kemikler yumuşaktır ve daha kolay kırılır."
Ayak ne kadar küçükse, kızın o kadar çekici olduğu düşünülüyordu ve nihai hedef “nilüfer ayağı” olarak adlandırılan ideale ulaşmaktı.
Kökenleri bin yıl öncesine dayanan pek çok şeyde olduğu gibi, ayak bağlamanın kesin başlangıcına ilişkin kaynaklar az. Yine de genel kabul gören hikaye, 10. yüzyılın ikinci yarısında, Güney Tang hanedanından İmparator Li Yu'nun hükümdarlığı sırasında başladığı yönünde.
2015 yılında Smithsonian Dergisi için bir yazı kaleme alan Amanda Foreman, uygulamanın "ayaklarını yeni bir ay şeklinde bağlayan Yao Niang adlı onuncu yüzyıl saray dansçısından ilham aldığını" söylüyor ve devam ediyor: "İmparator Li Yu'yu, kurdeleler ve değerli taşlarla süslenmiş altı adımlık (1,8 metre) altın bir nilüferin içinde parmak uçlarında dans ederek büyüledi."
Daha sonra ayak bağlama büyük bir akım haline dönüştü. 11. ve 12. yüzyıllardaki uygulamaya çok sayıda atıf bulunuyordu ve 13. yüzyılın ortalarında o kadar yaygınlaştı ki, arkeolojik kayıtlarda ayak bağlamaya dair fiziksel kanıtlarımız var.