Her gün yediğimiz tatlı zehir: Çikolata bizi öldürebilir mi?
Çikolatanın ana maddesi kakaonun aslında bitkileri korumak için üretilen doğal bir zehir olduğunu biliyor muydunuz? İnsan karaciğerinin muazzam kapasitesi sayesinde hayatta kalsak da bu tatlı atıştırmalığın hangi dozlarda ölümcül bir silaha dönüştüğünü de bilmelisiniz.
Doğadaki pek çok bitki, hayatta kalabilmek için otobur canlılara karşı kendi savunma mekanizmalarını geliştiriyor. Kakao çekirdekleri de bu stratejinin bir parçası olarak teobromin ve kafein gibi metilksantin alkaloidleri üretir. Aslında birer doğal zehir olan bu maddeler, kakaoyu böceklerden ve diğer zararlılardan koruma görevi üstlenir. Yani bizim büyük bir keyifle tükettiğimiz tatlı atıştırmalıklar, özünde bitkinin hayatta kalma mücadelesinin bir ürünü.
Pek çok hayvan türü için bu savunma hattı aşılmaz bir engel teşkil ediyor. Özellikle köpekler, kediler ve kuşlar bu maddeleri vücutlarında parçalayacak mekanizmaya sahip değil. Küçük bir parça bitter çikolata bile bu canlılarda merkezi sinir sistemini altüst edebilir veya kalp krizini tetikleyebilir. İnsan türü ise bu konuda oldukça avantajlı bir konumda yer alıyor. Karaciğerimizdeki enzimler, bitkisel kaynaklı bu toksinleri inanılmaz bir hızla etkisiz hale getirme yeteneğine sahip.
Metilksantinler vücuda girdiğinde farklı etkiler yaratır. Kafein merkezi sinir sistemini uyarırken, teobromin daha çok kalp üzerinde baskı kurar ve damarları genişletir. Bu maddeler vücutta çok uzun süre kaldığında veya karaciğerin kapasitesini aştığında; şiddetli mide bulantısı, titreme ve iç kanama gibi ciddi belirtiler ortaya çıkar. Ancak sağlıklı bir insanın "çikolata zehirlenmesinden" hayatını kaybetmesi için biyolojik sınırlarını zorlaması gerekiyor.
Bilimsel hesaplamalar, bir yetişkin için ölümcül teobromin miktarının 84 gram civarında olduğunu gösteriyor. Bu doz, yaklaşık 6,5 kilogram bitter çikolatayı tek seferde mideye indirmek demek. Vücut zaten bu aşırı yükleme karşısında doğal bir koruma refleksi göstererek kusma yoluyla tepki veriyor. Yani bizler, bu lezzetli ama tehlikeli kimyasalla başa çıkabilecek donanıma sahibiz. Ama bir şekilde vücut kendini tehlikede hissederse de, bu meddeleri dışarı atmanın yolunu her şeferde buluyor.