Yapay zekanın eğitimde yaygınlaşması, öğrencilerin ders çalışma alışkanlıklarını hızla değiştirirken akademik başarı üzerindeki etkisi de daha görünür hale geliyor. PISA verilerine dayanan yeni araştırma, yapay zeka kullanan öğrenciler ile bu araçlara hiç başvurmayanlar arasında dikkat çekici performans farkları bulunduğunu ortaya koydu.
OECD tarafından yürütülen çalışmaya 91 ülkeden 760 binden fazla 15 yaşındaki öğrenci katıldı. 2025 verilerinin kullanıldığı araştırma, yapay zeka araçlarının eğitimde yaygınlaşmasının ardından elde edilen ilk geniş kapsamlı sonuçlar arasında yer alıyor. Genel tabloya bakıldığında derslerinde yapay zekadan yararlanan öğrencilerin akademik performansı, bu araçları hiç kullanmayan akranlarından daha düşük kaldı. Ancak sonuçlar, yapay zekanın hangi amaçla ve ne sıklıkta kullanıldığına göre belirgin biçimde değişti.
Ödev yaptırmak ile öğrenmek aynı sonucu vermedi
Sosyoekonomik farklılıkların etkisi çıkarıldığında, özellikle fen bilimlerinde yapay zeka kullanmayan öğrencilerin daha yüksek başarı gösterdiği görüldü. En belirgin performans kaybı ise yapay zekayı doğrudan görev tamamlamak için kullanan öğrencilerde ortaya çıktı. Metin özetletmek veya yazılı ödev için taslak hazırlatmak gibi kullanımlar daha düşük sonuçlarla ilişkilendirildi.
Buna karşılık yapay zekadan ön araştırma yapmak ya da genel öğrenme sürecine destek almak amacıyla yararlanan öğrencilerde fark daha sınırlı kaldı. Araştırma bu nedenle yalnızca yapay zeka kullanımının değil, kullanım biçiminin de önemli olduğuna işaret ediyor.
Kullanım sıklığında da benzer bir tablo söz konusu. Yapay zekaya yılda yalnızca bir veya iki kez başvuranlarla her gün kullanan öğrenciler en düşük performans gösteren gruplar arasında yer aldı. Haftalık veya aylık kullanım ise daha iyi sonuçlarla bağlantılıydı.
Doğru kullanımda tablo değişiyor
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, öğrencilerin yapay zeka tarafından sunulan bilgileri değerlendirmeyi öğrenmesiyle ortaya çıktı. Üretilen bilgilerin doğruluğunu ve kalitesini sorgulama konusunda eğitim alan öğrencilerde yapay zeka kullanımı daha olumlu sonuçlarla ilişkilendirildi. Özellikle bu becerileri kazanmış ve yapay zekadan haftalık olarak genel öğrenme desteği alan öğrencilerin, araçları hiç kullanmayan gruptan daha yüksek performans gösterebildiği belirtildi.
OECD Eğitim ve Beceriler Direktörü Andreas Schleicher de teknolojinin öğrencinin düşünme sürecinin yerine geçmemesi gerektiğine dikkat çekti. Schleicher'e göre yapay zeka zihinsel çabayı desteklediğinde öğrenmeye katkı sağlayabilir; bu çabanın yerini aldığında ise gelişim üzerinde olumsuz etki yaratabilir.
Araştırma ülkeler arasında kullanım oranlarının da ciddi biçimde değiştiğini gösterdi. Yapay zeka araçlarının avantajlı sosyoekonomik geçmişe sahip öğrenciler arasında daha yaygın olduğu belirtilirken, Vietnam'daki öğrencilerin yüzde 95'inin bu teknolojilerden yararlandığı kaydedildi. Japonya'da ise aynı oran yüzde 60 seviyesinde kaldı.