Medyada nostalji rüzgarları estikçe, çocukluk döneminde kullanılan eski bilgisayarlar ve artık var olmayan üreticiler daha sık hatırlanıyor. Fiziksel donanımların dijital alternatiflerine yenik düştüğü günümüzde, 90'ların kasa tasarımlarına duyulan özlem de artışta. O dönemin en sevimli ama bir o kadar da tuhaf detaylarından biri, şüphesiz ki bilgisayar kasalarının ön yüzünde yer alan "turbo" butonuydu.
İsmi akla doğrudan Hızlı ve Öfkeli filmlerindeki hızlandırıcı sistemleri getirse de bu düğmenin görevi aslında tamamen tam tersiydi. Basıldığı an bilgisayarı yavaşlatan bu mekanizma, ilk bakışta mantıksız gelebilir. Performansın her şey demek olduğu modern teknoloji çağında bir cihazı yavaşlatmak istemek tuhaf karşılansa da o yıllarda yazılımların donanımla uyumlu çalışması için bu işlem büyük bir zorunluluktu.
Turbo butonu nasıl çalışıyordu?
Genellikle güç düğmesinin hemen yanında ya da altında kendine yer bulan bu buton, bilgisayarın düzgün çalışabilmesi adına hayati bir öneme sahipti. Kullanıcı düğmeye bastığında sistem, işlemci saat hızını daha düşük bir seviyeye çekiyordu. Bazı eski oyunlar ve programlar, işlemci hızı yükseldikçe kontrolsüz bir şekilde hızlandığı için bu yavaşlatma hamlesine ihtiyaç duyuluyordu. Donanım hızlandıkça oynanamaz hale gelen ya da sayısız grafik hatası veren oyunları kararlı bir yapıda tutmanın tek yolu buydu. Belirli bir sistem hızına göre kodlanan yazılımlar, hızlı işlemcilerle karşılaştığında ya hiç açılmıyor ya da saniyeler içinde çöküyordu.
Tarihteki ilk turbo butonu, PCMagazine dergisinin 1984 yılındaki bir sayısında aktarılan bilgilere göre Eagle PC Turbo modelinde kullanıldı. Bu bilgisayardaki düğme, kullanıcıların 8 MHz ile 4.77 MHz modları arasında geçiş yapmasına olanak tanıyordu. Orijinal IBM modellerinden çok daha yüksek hızlara ulaşabilen klon bilgisayar üreticileri, bu pratik çözümü kısa sürede benimsedi ve standart bir donanım haline getirdi.
Neden hayatımızdan çıktı?
İşlemcilere hız aşırtma yapmanın son derece popüler olduğu bir dönemde, bir bilgisayarı çalıştırmak için yavaşlatmak gerektiği fikri kulağa antika bir hikaye gibi geliyor. Zamanla yazılım mühendisleri, geliştirdikleri programları gelecekteki daha hızlı donanımları da hesaba katarak tasarlamaya başladı. Hızlı işlemcilerle sorun yaşayan yazılımların içerisine yapay gecikmeler eklendi ve böylece sistem ne kadar güçlü olursa olsun programın kararlı kalması sağlandı.
Bu teknolojik gelişmelerin ardından turbo butonları, 90'ların ortalarından itibaren hazır bilgisayarlardan ve boş kasalardan kademeli olarak silindi. 2000'li yıllara gelindiğinde ise tamamen ortadan kayboldu. Yine de o döneme ait pek çok oyun ve yazılım, nostalji meraklıları sayesinde bugün hala varlığını koruyor. Günümüzde bu tarz zamanlama hassasiyeti olan eski yapımları modern bilgisayarlarda çalıştırabilmek için DOSBox gibi işlemci döngülerini yapay olarak yavaşlatan üçüncü parti yazılımlardan destek alınıyor.