Eski çağlarda aynı coğrafyayı paylaşan farklı insansı türlerine dair kabuller, Doğu Afrika'da yapılan son keşifle birlikte radikal bir değişim geçirebilir. Bir zamanlar bir gölün kıyısında yan yana yürüyen sekiz kişilik bir grubun bıraktığı ayak izleri, bilim dünyasını bir kez daha şaşırttı.
Ortaya çıkarılan bulgular, doğrudan atalarımızın anatomik yapısına dair bildiklerimizin hatalı olduğunu veya yakın kuzenimiz sayılan Paranthropus türünün insan soyuyla beklenenden çok daha fazla ortak nokta taşıdığını gösteriyor. Her iki senaryoda da ortaya çıkan tablo net: Farklı türlerin bir arada yaşama ve sosyalleşme kabiliyeti, tahmin edilenden çok daha eski tarihlere dayanıyor.
Doğu Afrika'daki Turkana Gölü'nün antik kıyı hattında yürütülen çalışmalarda, Dr. Kevin Hatala liderliğindeki ekip oldukça geniş bir fosil ayak izi alanı buldu. Günümüzde oldukça çetin hava ve arazi şartlarına sahip olan bu coğrafya, geçmişte Homo erectus ile Paranthropus boisei türlerinin aynı kaynakları paylaşarak yaşamasına imkan tanıyan son derece zengin bir ekosistem sunuyordu.
Dev boyutlar ve şaşırtan grup dinamikleri
Bölgedeki izler detaylıca incelendiğinde araştırmacılar büyük bir bilmecenin ortasında kaldı. Tabandaki baskılar Paranthropus türüne kıyasla fazlasıyla büyük görünürken, Homo erectus'un anatomik yapısına ise tam olarak uymuyordu. İnsan ayağında başparmak diğer parmaklarla paralel bir hat izler; oysa bu fosillerde parmaklar arasındaki açı belirgin şekilde açık. Form olarak Paranthropus'u işaret eden bu baskılar, boyut noktasında ise beklenmedik bir tablo çıkardı. İzlerin ölçüleri, gruptaki canlıların 1,80 metre boya ve 75 kilogram ağırlığa ulaşabilen devasa bir anatomisi olduğunu kanıtladı. Altı farklı bireyin 1,63 metrenin üzerinde boya sahip olması, türün geçmişte tahmin edilen fiziksel sınırlarını tamamen aştı.
Bu durum, türlerin farklı gıda kaynaklarına odaklanarak çatışmadan yaşadığını savunan klasik tezleri de zora soktu. Sert bitkilerle beslendiği düşünülen bu devasa canlıların varlığı, ekolojik dengenin sanılandan çok daha karmaşık bir yapıda kurulduğunu gösteriyor.
Diğer yandan, grubu oluşturan sekiz üyenin en az altısının yetişkin erkeklerden meydana geldiği belirlendi. Primat aleminde yetişkin erkeklerin genellikle yalnız dolaştığı veya gruptan dışlandığı bilinir. Buna karşın çoğunluğu erkeklerden oluşan bu yapının birlikte hareket etmesi, son derece gelişmiş bir sosyal organizasyona işaret ediyor. Bilim insanları, erkeklerin kendi aralarında rekabet etmelerine rağmen vahşi doğadaki tehlikelerden korunmak için geçici iş birlikleri kurmuş olabileceğini değerlendiriyor.
Paranthropus türüne ait kemik kalıntılarının çoğunlukla kafatası ve çene parçalarıyla sınırlı kalması, canlıların gerçek vücut ölçülerinin tespit edilmesini zorlaştırıyordu. Şimdiye kadar küçük kemiklerin Paranthropus'a, iri parçaların ise Homo erectus'a yazılması alışkanlığı bu keşifle birlikte geçerliliğini kaybetti. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yer verilen çalışma, insan evriminin düz bir çizgide değil, türlerin etkileşim kurduğu karmaşık bir ağ şeklinde ilerlediğini bir kez daha ortaya koydu.