Alan Turing, yapay zeka ile insan zekasını birbirinden ayırmayı amaçlayan Turing Testi ile tanınıyor. Ancak Turing'in hayatındaki en önemli şifre çözme çalışması, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın kullandığı Enigma sistemine karşı yürüttüğü mücadeleydi.
Aradan onlarca yıl geçmesine rağmen bazı Enigma mesajlarının şifresi hâlâ çözülememişti. Şimdi iki kriptoloji araştırmacısı, OpenAI ve Anthropic'in gelişmiş yapay zeka modellerini kullanarak bu mesajlardan ikisini çözmeyi başardı.
Bazı Enigma mesajları neden hâlâ çözülememişti?
Turing ve birlikte çalıştığı ekip, savaş sırasında Bombe adlı elektromekanik sistemi geliştirerek Enigma mesajlarının çözülmesini hızlandırdı. İngiltere bu sistem sayesinde çok sayıda Alman askeri mesajını okuyabildi.
Ancak arşivlerde birkaç çözülememiş mesaj kaldı. Araştırmacılar bunun nedenini çoğunlukla mesajların yanlış kaydedilmesine veya mesajı hazırlayan kişilerin yaptığı hatalara bağlıyor.
Yazılım geliştiricisi Carter Leffen, OpenAI'ın Astra modelinden Enigma mesajlarının bulunduğu bir veri tabanını incelemesini ve çözülemeyen mesajlardan birinin şifresini kırmasını istedi.
Yapay zeka modeli bunun ardından arşivleri araştırdı, mesajın çevresindeki ipuçlarını topladı ve Enigma makinesinin çalışma biçimini taklit eden bir simülatör geliştirdi. Bu çalışmalar sonunda model, araştırmacıların 2005'ten beri çözemediği mesajın açık metnine ulaştı.
Leffen daha sonra Astra'yı kullanarak çözüm sürecini anlatan etkileşimli bir internet sitesi de hazırladı.
Çözüm bağımsız olarak doğrulandı
Kriptoloji üzerine uzun yıllardır çalışan emekli elektrik mühendisi Frode Weierud, Crypto Cellar adlı sitesinde Enigma mesajları dahil geniş bir arşiv tutuyor.
Weierud, Leffen'in elde ettiği sonucu inceleyerek çözümün doğru olduğunu doğruladı. Yapay zekanın yaptığı çalışmanın kapsamının kendisini şaşırttığını da belirtti.
Ancak süreçte dikkat çeken başka bir ayrıntı ortaya çıktı. Astra'nın çalışma kayıtlarında Weierud'un sitesinde bulunmayan ve "özel koleksiyon" olarak tanımlanan bazı arşiv mesajlarından söz edildi.
Weierud, modelin bu belgelere gerçekten erişip erişmediğini henüz bilmiyor. Belgelerin başka bir araştırmacı tarafından internette paylaşılmış olabileceğini veya modelin Almanya'nın kamuya açık devlet arşivlerinden bilgi toplamış olabileceğini düşünüyor.
Weierud'a göre yapay zekanın iki günde tamamladığı araştırma, bir insanın haftalarını hatta aylarını alabilirdi. Kendisi de modelin işaret ettiği Alman Federal Arşivi belgelerini araştırmak için haftalar harcadığını belirtiyor.
Claude da başka bir Enigma mesajını çözdü
Benzer bir gelişme 21 Eylül'de yaşandı. Siber güvenlik yöneticisi ve kriptoloji araştırmacısı Jack Willis, Anthropic'in Claude Opus 5 modelini kullanarak farklı bir çözülememiş Enigma mesajının şifresini kırdığını açıkladı.
Willis, Claude'a önceki örneğe kıyasla daha fazla yönlendirme yaptı. Model, mesajda geçmesi beklenen belirli bir subayın ismini ipucu olarak kullandı ve buradan hareketle doğru şifreye ulaştı.
Bu yöntem, kriptolojide bilinen veya tahmin edilen metin parçalarını kullanarak olası şifreleme ayarlarını daraltma yaklaşımına dayanıyor.
Geriye sadece yedi mesaj kaldı
Weierud'un kayıtlarına göre araştırmacıların henüz çözemediği yalnızca yedi Enigma mesajı bulunuyor. Bunların dışında açık metni bilinen ancak kullanılan şifreleme ayarları hâlâ belirlenemeyen bir mesaj daha var.
Son gelişmeler, büyük dil modellerinin yalnızca metin üretmek yerine arşiv tarama, bağlam kurma, araç geliştirme ve olası çözümleri deneme gibi farklı işleri bir arada yürütebildiğini gösteriyor. Onlarca yıldır araştırmacıları uğraştıran kalan Enigma mesajlarının ne kadar süre daha çözülememiş kalacağı ise artık ayrı bir soru.