Küresel karbondioksit emisyonlarında yıllardır devam eden artışın 2026'da tersine dönmesi bekleniyor. Global Carbon Project tarafından yayımlanan yeni araştırma, fosil yakıtlardan kaynaklanan emisyonların bu yıl yüzde 0,4 azalabileceğini gösteriyor. Ancak bilim insanları, bu düşüşün iklim değişikliğiyle mücadelede kalıcı bir başarı olarak değerlendirilmesi için henüz erken olduğu görüşünde.
2019 ile 2025 yılları arasında fosil kaynaklı karbondioksit salınımı yılda ortalama yüzde 0,8 artmıştı. Yeni tahminler ise dünyanın en büyük iki emisyon üreticisinde bile gerileme yaşanacağına işaret ediyor. Küresel salınımın yüzde 13'ünden sorumlu ABD'de yüzde 1,3, en büyük emisyon kaynağı olan Çin'de ise yüzde 0,9 oranında düşüş öngörülüyor.
Araştırmanın bir diğer dikkat çekici sonucu, ekonomik büyüme ile emisyon artışının her zaman birlikte ilerlemek zorunda olmadığını göstermesi. Güney Afrika, Tayland, Kolombiya ve Meksika'nın da aralarında bulunduğu 59 ülke, ekonomilerini büyütürken 2025'teki emisyonlarını 2019 seviyesinin altında tutmayı başardı.
Düşüşün arkasında temiz enerji kadar petrol krizi de var
2026 Küresel Karbon Bütçesi raporunda, fosil yakıtların yakılması sonucunda atmosfere yaklaşık 38,2 milyar ton karbondioksit salınacağı tahmin ediliyor. Temiz enerji yatırımları ve elektrikli araçların yaygınlaşması, küresel enerji talebindeki artışın neredeyse üçte ikisini karşılasa da bu ilerleme henüz emisyonlarda sürekli bir düşüş sağlamaya yeterli değil.
Üstelik atmosferdeki karbondioksit birikimi artmaya devam ediyor. Bu yıl yoğunluğun 427,7 ppm seviyesine ulaşması ve sanayi öncesi dönemin yüzde 54 üzerine çıkması bekleniyor. Ormansızlaşma gibi arazi kullanımı değişikliklerinden kaynaklanan emisyonların da geçen yıla kıyasla yaklaşık 500 milyon ton artacağı hesaplanıyor.
Emisyonlardaki gerilemenin nedenlerinden biri ise İran savaşıyla bağlantılı enerji krizi. Şubattan bu yana Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar petrol arzını daraltırken fiyatlarda sert yükselişe yol açtı. Artan enerji maliyetleri tüketimi baskılayarak fosil yakıt kullanımını azalttı.
Savaşın sona ermesi emisyonları yeniden artırabilir
Nature Climate Change dergisinde yayımlanan araştırmayı değerlendiren bilim insanları, savaşların ve ekonomik krizlerin emisyonları geçici olarak düşürebileceğini, ancak bunun sürdürülebilir bir iklim politikası olmadığını vurguluyor.
Benzer etkiler 2009 finansal krizinde ve küresel salgın sırasında da görülmüştü. Ekonomik faaliyetlerin yeniden hızlanmasıyla emisyonlar tekrar yükselişe geçmişti.
Uzmanlara göre 2026'da beklenen düşüş de aynı riski taşıyor. Petrol fiyatları normale döndüğünde ve enerji tüketimi yeniden arttığında karbondioksit salınımı eski seyrine dönebilir.
Bu nedenle araştırmacılar, küresel emisyonların kalıcı biçimde azalmaya başladığını söylemek için daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu belirtiyor. İklim değişikliğiyle mücadelede asıl belirleyici olanın geçici piyasa sarsıntıları değil, enerji üretimi ve tüketiminde gerçekleştirilecek yapısal dönüşümler olduğu vurgulanıyor.