Astronomlar, James Webb Uzay Teleskobu ve Şili’deki ALMA teleskop dizisiyle evrenin ilk dönemlerinden bir kara deliği inceledi. Ekibin hesabına göre J1440+0019 adlı kuasarın merkezindeki kara delik, yaklaşık 1,1 milyar Güneş kütlesi taşıyor. Gözlemler, evrenin henüz 1 milyar yaşına ulaşmadığı bir dönemi gösteriyor.
Leiden Gözlemevi’nden Daming Yang’ın ekibi, Subaru teleskobunun SHELLQs araştırmasında keşfettiği kuasarı ele aldı. Webb merkezden gelen ışığı, ALMA ise galaksinin soğuk gazını ve tozunu inceledi.
Toz, ışığın bir bölümünü kesiyor
Kuasarlar, merkezlerindeki kara deliğe doğru akan gaz sayesinde ışık saçıyor. J1440+0019’un çevresindeki toz, bu ışığın bir bölümünü kesiyor ve kaynağı daha kırmızı gösteriyor. Morötesi ışığı tarayan gözlemler, bu yüzden benzer kaynakları gözden kaçırabiliyor.
Araştırmacılar, kara deliğin çevresindeki parlaklığın, ışığın dışarı itme gücüyle kara deliğin çekiminin dengelendiği sınırın yaklaşık yüzde 80’ine ulaştığını hesaplıyor. Ekip, bu sonucu kara deliğin çevresinden bol miktarda madde çektiğinin işareti olarak yorumluyor.
Gazın hızı saniyede 3.600 kilometreye ulaşıyor
Webb’in verileri, merkezden dışarı akan gazın izlerini de taşıyor. Ekip, gazın hızını saniyede yaklaşık 900–3.600 kilometre olarak hesaplıyor.
ALMA gözlemleri ise galakside yaklaşık 400 milyon Güneş kütlesinde toz bulunduğuna işaret ediyor. Galaksinin karbon gazından gelen ışığı da evrenin bu dönemine ait en güçlü örnekler arasında yer alıyor.
Ekibin yıldız oluşumu hesabı, yılda en fazla 1.330 Güneş kütlesine işaret ediyor. Bu rakam yıldız adedini değil, yeni yıldızların toplam kütlesini anlatıyor. Kuasar da tozu ısıtabildiği için araştırmacılar bu değeri üst sınır kabul ediyor.
ALMA için 5,5 dakika yetti
ALMA, gaz ve tozun temel izlerini 5,5 dakikalık gözlemle yakaladı. Araştırmacılar, Euclid ve Roman teleskoplarının benzer kuasarları bulmaya ve kara deliklerin ilk dönemlerini anlamaya yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Yanlış adreste aranan kara delikler, Wi-Fi teknolojisini nasıl doğurdu?Chip Galeri