Kan damarlarında takla atan mikro robotlar ilk testi geçti

ETH Zürih araştırmacıları, damarların içinde takla atarak ilerleyen ve mıknatıslarla kontrol edilen mikro robotlar geliştirdi. Hayvan deneylerinde bu parçacıklar, kan pıhtılarının yalnızca ilaç kullanılan tedavilere kıyasla yaklaşık 10 kat daha hızlı çözülmesini sağladı.

Kan damarlarında takla atan mikro robotlar ilk testi geçti

Kan damarlarında oluşan pıhtılara ulaşmak, özellikle tıkanıklığın bulunduğu bölgeye ilaç taşınamadığında ciddi bir sorun haline gelebiliyor. İsviçre'deki ETH Zürih araştırmacıları, bu engeli aşmak için mıknatıslarla yönlendirilebilen mikroskobik robotlar geliştirdi. Hayvan deneylerinden elde edilen ilk sonuçlar, bu parçacıkların pıhtıları yalnızca ilaç kullanılan tedavilere kıyasla yaklaşık 10 kat daha hızlı çözebildiğine işaret ediyor.

9 Kasım'da duyurulan çalışma henüz hakemli bir bilimsel dergide yayımlanmadı. Araştırmacılar, teknolojiyi insanlarda denemeden önce güvenlik testlerini genişletmeyi planlıyor.

Kan pıhtıları, damarları tıkayarak dokuların oksijen almasını engelleyebiliyor. Tedavi edilmediklerinde kalp krizi veya felç gibi hayati tehlike taşıyan sonuçlar ortaya çıkabilir. Ancak pıhtı çözücü ilaçların tıkanıklığın bulunduğu noktaya ulaşması her zaman kolay değil.

Araştırmanın başındaki ETH Zürih profesörü Simone Schürle, sorunu dallanmış bir boru sistemine benzetiyor. Kanallardan biri tıkandığında sıvı, direncin daha az olduğu alternatif yollara yöneliyor. Kan damarlarında da benzer bir durum yaşandığından ilaçlar, pıhtıya ulaşmak için aşmaları gereken son birkaç milimetrede yeterince ilerleyemeyebiliyor.

Damarların içinde takla atarak ilerliyorlar

Araştırma ekibi çözümü doğada buldu. Dünya'nın manyetik alanından yararlanarak yönlerini belirleyen manyetik bakterilerden esinlenen bilim insanları, dışarıdan uygulanan dönen manyetik alanlarla hareket ettirilebilen minik taşıyıcılar tasarladı.

Mermi biçimindeki her mikro robotun merkezinde, demir oksit nanoparçacıklarından oluşan sert bir manyetik omurga bulunuyor. Bu yapı, hidrojel polimerden üretilmiş koruyucu bir kılıfla çevrili.

Dönen manyetik alanın etkisiyle parçacıklar damar boyunca taklalar atarak ilerliyor. Hareket sırasında oluşan küçük girdaplar, pıhtı çözücü ilaçların hedef bölgeye taşınmasına katkı sağlıyor. Sert omurga kontrollü dönüşü mümkün kılarken jel kaplama, parçacıkların birbirine yapışıp kümelenmesini engelliyor.

Domuzlar üzerinde yapılan deneyler umut verdi

Bilim insanları önce domuz kanından oluşturulan pıhtıları içeren silikon damar modellerini kullandı. Ardından yöntemi, canlı domuzların böbrek damarlarına yerleştirilen pıhtılar üzerinde denedi.

Sonuçlar, mikro robotlarla desteklenen ilaç uygulamasının yalnızca ilaç verilen duruma kıyasla çok daha geniş bir bölgede kan akışını yeniden sağladığını gösterdi. Pıhtıların çözülme hızı da yaklaşık 10 kat arttı.

Bununla birlikte teknolojinin güvenliği konusunda henüz yanıtlanmamış sorular var. Farelerde gerçekleştirilen önceki deneyler, demir oksit parçacıklarının ve jel kaplamanın birkaç hafta içinde vücutta parçalanabildiğini göstermişti. Ancak son domuz deneylerinde mikro robotların vücuttan nasıl uzaklaştırıldığı veya hayvanların tedavi sonrasındaki uzun vadeli sağlık durumları incelenmedi.

Araştırmacılar bu eksikleri gidermek için daha büyük memelilerde uzun süreli güvenlik testleri gerçekleştirmeyi hedefliyor.

İnsanlarda kullanılabilecek mi?

Mikro robotların üretiminde damlacık tabanlı mikroakışkan adı verilen bir teknikten yararlanıldı. Çok sayıda parçacığın düşük maliyetle üretilmesini sağlayan bu yöntem için patent başvurusu da yapıldı.

Schürle, geliştirilen teknolojinin mevcut klinik uygulamalara entegre edilebileceğini düşünüyor. Amaç, ilaçların kan dolaşımıyla ulaşmakta zorlandığı son birkaç milimetreyi aşmasını sağlamak.

Hayvan deneyleri umut verici olsa da mikro robotların insanlarda güvenli ve etkili biçimde kullanılabileceğini söylemek için henüz erken. Bunun anlaşılması, planlanan uzun vadeli güvenlik çalışmalarına ve ardından gerçekleştirilecek klinik deneylere bağlı.