NASA’nın uzay araçları Mars ve Ay hakkında çok sayıda yakın plan görüntü ve veri gönderdi. Ancak başka gezegenleri keşfetmek hâlâ oldukça yavaş ilerliyor.
Bunun temel nedeni rover’ların çalışma şekli. Bugün kullanılan araçların çoğu Dünya’dan uzaktan kontrol ediliyor. Ayrıca bu araçlar enerji tasarrufu yapacak ve riskli arazilerde güvenli hareket edecek şekilde tasarlanıyor. Bu yüzden de oldukça yavaş ilerliyorlar ve kısa mesafelerde çalışıyorlar.
İsviçre’deki Basel Üniversitesi, ETH Zurich ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) araştırmacıları bu soruna farklı bir çözüm aradı. Frontiers in Space Technologies dergisinde yayımlanan yeni çalışma, kendi başına karar verebilen robotların gezegen keşfini ciddi şekilde hızlandırabileceğini gösteriyor.
Kendi kararını veren robot fikri
Araştırmacılar klasik yöntem yerine farklı bir yaklaşım denedi. Dünya’dan sürekli komut bekleyen araçlar yerine yarı otonom bir robotik keşif sistemi geliştirdiler.
Bu robot belirli hedefleri kendi başına bulabiliyor ve inceleyebiliyor. İnsanlar tek tek “şuraya git, bunu incele” demek zorunda kalmıyor.
Araştırma ekibine göre bu tür robotlar özellikle iki alanda büyük avantaj sağlayabilir:
-
Gezegenlerdeki değerli kaynakları aramak
-
Yaşam izlerini bulmaya çalışmak
Kompakt bilimsel cihazlarla donatılmış yarı otonom robotlar geniş alanları çok daha hızlı tarayabiliyor.
Deneyde kullanılan robot
Ekip deneyde dört ayaklı bir robot kullandı. Robotun üzerinde bir robot kolu bulunuyor.
Araç şu ekipmanları taşıyor:
-
özel bir kamera
-
farklı materyalleri tanıyabilen bir spektrometre
Robot tamamen serbest değil. Araştırmacılar bazı temel komutları önceden tanımladı. Robot bu komutlar çerçevesinde hareket ediyor.
Robot şunları kendi başına yapabiliyor:
-
hareket etmek
-
belirlenen noktalara gitmek
-
bilimsel cihazları kullanmak
-
verileri geri göndermek
Mars benzeri ortamda test edildi
Araştırmacılar robotu İsviçre’deki Marslabor adlı test tesisinde denedi. Bu tesis Mars yüzeyini taklit eden kayalık bir ortam sunuyor.
Robot arazide saklanan farklı kaya türlerini buldu. Ardından robot kolunu kullanarak bilimsel cihazları devreye aldı. Kamera görüntüleri ve analiz verileri araştırmacılara geri gönderildi.
Ekip bu yöntemi klasik keşif yöntemiyle karşılaştırdı. Geleneksel yöntemde bilim insanları robotu tek tek hedeflere yönlendiriyor.
Sonuç oldukça dikkat çekici:
-
Yarı otonom robot: 12–23 dakika
-
İnsan yönlendirmeli görev: 41 dakika
Yani robot kendi başına çalıştığında keşif süresi ciddi şekilde kısalıyor.
Ay için tekerlek yerine bacaklar
Bugün kullanılan rover’ların çoğu tekerlekli. Ancak araştırmacılar bacaklı robotların bazı görevlerde daha avantajlı olabileceğini düşünüyor.
Özellikle Ay’da bazı kaynaklar dik krater duvarlarında bulunuyor. Bu tür araziler tekerlekli araçlar için oldukça zor.
Bacaklı robotlar bu tür zorlu alanlarda daha rahat hareket edebilir.
NASA da otonom robotlara yatırım yapıyor
NASA da benzer teknoloji üzerinde çalışıyor. Ajans özellikle Ay görevleri için minimum insan müdahalesiyle çalışan rover’lar geliştirmeye odaklanıyor.
Planlanan Artemis II görevinde bir Ay aracı bulunmayacak. Ancak gelecekteki görevlerde otonom robotlar önemli rol oynayabilir. Bu araçlar Ay’da uzun süreli insan varlığının önünü açabilir.
NASA geçen aralık ayında ilginç bir deneme yaptı. Ekip, Anthropic’in Claude yapay zekâ modellerini kullanarak Mars’taki Perseverance rover’ına rota çizdirdi.
Sonuç başarılı oldu. Rover engelleri aştı ve yaklaşık 450 metre yol aldı.
Bu gelişmeler, gelecekte gezegen keşfinin çok daha hızlı ilerleyebileceğini gösteriyor.