Kızıl Gezegen’in tozlu yüzeyinde yaklaşık 14 yıldır yorulmadan ilerleyen Curiosity gezgini, bugünlerde ciddi bir mekanik krizle mücadele ediyor. Mars’tan Dünya’ya ulaşan son görüntüler, emektar aracın alüminyum tekerleklerinden birinde korkutucu boyutta hasar meydana geldiğini ortaya koydu.
2012 yılında Gale Krateri’ne iniş yapan ve başlangıçta sadece iki yıllık bir görev için tasarlanan Curiosity, beklentileri aşarak bugüne kadar 36 kilometreden fazla yol kat etti. Ancak Mars’ın keskin kayaları ve zorlu arazi şartları, aracın tekerleklerinde geri dönülemez izler bırakmış durumda. İnce alüminyumdan üretilen tekerleklerindeki aşınma belirtileri aslında ilk kez 2013 yılında fark edildi. O günden bu yana NASA ekipleri, tekerleklerin durumunu yakından takip etmek için düzenli olarak fotoğraf çekiyor.
Son gönderilen karelerde, sağ orta tekerlekteki tutucu dişlerin parçalandığı ve metal gövdenin ciddi şekilde yıprandığı görülüyor. Mars'ta bir tamirhane bulunmadığı için mühendisler, bu sorunu milyonlarca kilometre uzaktan çözmek adına oldukça yaratıcı ve radikal planlar üzerinde çalışıyor.
Mars'ta "kendi kendine ameliyat" dönemi
NASA, tekerleklerdeki bozulmayı yavaşlatmak için aslında yıllardır çeşitli stratejiler uyguluyor. İlk aşamada gezgin, tekerleklere en çok zarar veren sivri kayalık bölgelerden uzaklaştırılarak daha yumuşak zeminlere yönlendirildi. 2017 yılında yapılan bir yazılım güncellemesiyle de her bir tekerleğin hızı, zemindeki baskıyı azaltacak şekilde gerçek zamanlı olarak ayarlanmaya başladı. Ancak hasar artık durdurulamaz bir noktaya gelirse, Curiosity’nin çok daha sert bir önlem alması ve hasarlı parçalardan kurtulması gerekecek.
Dünya’daki test sahalarında "Scarecrow" adı verilen ikiz robot üzerinde yapılan denemeler, tekerleğin dış kısmındaki dişli yapılar tamamen kopsa bile aracın jant üzerinde ilerlemeye devam edebileceğini gösteriyor. Ancak buradaki asıl tehlike, parçalanan metal kısımların aracın içindeki kablolara zarar verme ihtimali. Bu riski ortadan kaldırmak için NASA, gezgine bir nevi "kendi kendine ameliyat" yaptırmayı planlıyor. Bir testeresi veya onarım kolu olmayan Curiosity, uygun bir kaya bularak hasarlı tekerleğini oraya sıkıştıracak ve diğer tekerleklerini aksi yöne sürerek sorunlu parçayı kırmayı deneyecek.
"Twist and Shout" gibi isimler verilen bu manevralar, tekerleğin hasarlı kısmını tamamen koparıp atmayı hedefliyor. Şimdilik bu operasyonun ne zaman yapılacağı netleşmedi ancak Curiosity, bu ağır hasara rağmen bilimsel keşiflerine devam ederek dayanıklılık sınırlarını zorluyor. İki yıllık ömür biçilen bir aracın 14. yılına girerken hala ayakta kalması, teknolojik bir mucize olarak görülebilir.