Gezegenimizin derin uzaydaki nöbetçileri, kozmik mahallemizde nadir görülen bir hareketliliği takip ediyor. "152637 (1997 NC1)" olarak adlandırılan ve potansiyel olarak tehlikeli sınıfta yer alan devasa bir asteroit, Dünya'ya son 400 yılın en yakın ziyaretini gerçekleştirmeye hazır.
Yaklaşık on yılda bir tanıklık ettiğimiz bu çapta bir yakınlaşma, astronomi dünyasında büyük bir heyecan yarattı. Gök cisminin boyutu ve geçiş mesafesi göz önüne alındığında, amatör astronomların küçük bir teleskopla, hatta güçlü bir el dürbünüyle bile bu tarihi anı yakalama şansı var.
Uzay ajansları ve gözlemevleri, Dünya için tehdit oluşturabilecek gök cisimlerini izleme konusunda son yıllarda çok ciddi bir teknolojik aşama kaydetti. Güneş Sistemi'nin kuytu köşelerini tarayan uzmanlar, en azından önümüzdeki 100 yıl boyunca gezegenimize çarpma riski taşıyan herhangi bir tehlikeli asteroit bulunmadığını net bir şekilde belirtiyor. NASA'nın Yakın Dünya Asteroit Takip (NEAT) programı tarafından 1997 yılında keşfedilen bu dev kaya parçası da bir istisna değil. Yörünge hesaplamaları, bu gök cisminin yakın gelecekte Dünya'ya çarpma ihtimalinin olmadığını garanti ediyor. Ancak kendisi, yörünge yapısı gereği Güneş etrafındaki turu sırasında Venüs'ün iç sınırlarına kadar uzanan ve Dünya'nın çok yakınından geçen "Aten" sınıfı asteroitler grubunda.
6,5 Ay mesafesinden güvenli bir "ıskalama"
Takvimler 27 Haziran 2026 tarihini gösterdiğinde, bu devasa gök taşı Dünya'ya en yakın geçişini gerçekleştirecek. Asteroit, gezegenimize yaklaşık 0,01715 AU (astrononik birim) mesafeden geçiş yapacak. Astronomide Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafeyi temsil eden bu birim üzerinden hesaplandığında, uzay yolcusunun bizden yaklaşık 2 milyon 565 bin kilometre uzakta olacağı görülüyor. Bu geçiş mesafesi, Dünya ile Ay arasındaki uzaklığın kabaca 6,5 katına denk geliyor. Dolayısıyla, kozmik ölçekte heyecan verici bir yakınlaşma yaşansa da, insanlık için tamamen güvenli bir senaryo izleyeceğiz.
Bu geçiş, yörünge geçmişi hesaplanabildiği MS 1600 yılından bu yana cismin gezegenimize en çok yaklaştığı an olarak kayıtlara geçecek. 152637 numaralı kaya parçası, 28 Haziran 2133 yılında bundan çok küçük bir oran daha yakın bir geçiş yapacak olsa da, mevcut insan ömrü düşünüldüğünde bu rekor kırılma anına tanıklık etme şansımız sadece bu dönemle sınırlı.
Boyut belirsizliğini çözmek için radar devrede
Şu ana kadar yapılan gözlemler bu uzay kayasının oldukça büyük olduğunu gösteriyor ancak net boyutu hakkında bilim insanlarının elinde kesin bir veri yok. Bu durum, uzak bir cismin boyutunu sadece yansıttığı güneş ışığına bakarak ölçmenin zorluğundan kaynaklanıyor. NASA uzmanları, karanlık ve devasa bir asteroit ile küçük ama parlak bir asteroidin milyonlarca kilometre uzaktan bakıldığında teleskoplara tamamen aynı görünebildiğini belirtiyor. 152637’nin mutlak parlaklık değerleri, onun yaklaşık 900 metre çapında olduğunu düşündürse de, eğer ışığı soğuran, optik olarak karanlık bir “B-tipi” asteroit ile karşı karşıyaysak, bu çapın 1,5 kilometreye kadar çıkma ihtimali var.
İşte bu belirsizliği çözmek adına NASA, tarihi geçiş sırasında California'daki Goldstone Güneş Sistemi Radarı'nı (GSSR) devreye soktu. Radar sistemleri uzaya kendi sinyalini gönderdiği için güneş ışığından bağımsız çalışır. Cisimden geri dönen yankı; gök taşının uzaydaki tam konumundan, kendi etrafındaki dönüş hızına ve fiziksel yüzey yapısına kadar hayati bilgileri bilim insanlarına taşıyor.
Tarihi anı canlı izlemek mümkün
Haziran sonundaki bu kozmik şov sırasında asteroit, gökyüzünde 10. kadirden bir parlaklığa ulaşacak. Bu parıltı, şehir ışıklarından uzak bölgelerde küçük teleskoplarla takibi mümkün kılacak olsa da, aynı günlerdeki Ay aydınlığı gözlemi biraz zorlaştırabilir. Asteroit Dünya'ya yaklaşırken kuzey yarımküre ülkelerinden, gezegenimizden uzaklaşıp giderken ise güney yarımküreden rahatça izlenebilecek.
Eğer kişisel ekipmanınız yoksa veya hava muhalefeti nedeniyle gökyüzünü göremezseniz, Sanal Teleskop Projesi (Virtual Telescope Project) 26 ve 27 Haziran geceleri Türkiye saati ile gece yarısından sonra (23:00 UTC / TSİ 02:00) bu tarihi anı internet üzerinden canlı olarak yayınlayacak.