73 yıldır varlığını sürdüren, ancak uzun zamandır çalıştırılmayan devasa bir dizel motor, kapsamlı bir onarımın ardından yeniden çalışır hale getirildi. YouTube'da eski askeri araçlar ve makineler üzerinde çalışan Mr. Hewes ekibi, 1953 üretimi Mirrlees JS8 motorunu hayata döndürmeyi başardı.
Tam 102,4 litrelik hacme ve 700 beygir güce sahip sekiz silindirli motorun yeniden çalıştırılması, yıllar içinde biriken mekanik sorunların giderilmesini gerektiriyordu.
Motorun geçmişi de en az boyutları kadar dikkat çekici. 1953 yılında üretilmesine rağmen toplam çalışma süresi yalnızca 720 saat. Buna karşılık onlarca yıl boyunca kullanılmadan bekletilmesi, içindeki çok sayıda mekanik parçanın sıkışmasına ve bazı sistemlerin işlevini kaybetmesine neden olmuştu.
Motorun yeniden çalıştırılması için birçok parça onarıldı
Mr. Hewes ekibi motoru incelemeye başladığında ilk sorunlardan biri yağ haznesinde biriken su oldu. Uzun süre hareketsiz kalan valfler, kam takipçileri ve yakıt enjektör pompaları da kilitlenmiş durumdaydı. Araştırma ve onarım sürecinde ekip, sıkışan parçaları tek tek kurtardı. Motorun çalıştırılmasından önce yağlama sistemi manuel olarak dolduruldu. Geleneksel elektrikli marş motoru yerine basınçlı havayla çalışan ilk hareket sistemindeki tıkanıklıklar da temizlendi.
Silindirlerin yeniden hareket edebilir hale getirilmesi ve yakıt sisteminde biriken havanın alınmasının ardından ilk çalıştırma denemesi gerçekleştirildi. Ancak motor başlangıçta yalnızca altı silindiriyle çalışıyordu. Geriye kalan iki silindirin devreye girememesinin nedeni, sıkışmış durumdaki enjektör pompalarıydı. Ekibin bu pompaları da serbest bırakmasıyla sekiz silindirin tamamı çalışmaya başladı. Böylece 102,4 litrelik dev motor, dakikada yaklaşık 800 devir hıza ulaşarak uzun yılların ardından yeniden çalışır duruma geldi.
1953 yılında askeri kullanım için sipariş edilmiş
Mirrlees JS8'in geçmişine ilişkin bilgiler, motorun Birleşik Krallık Hava Bakanlığı tarafından sipariş edildiğini ve 1953 yılında teslim edildiğini gösteriyor; İskoçya'daki bir Kraliyet Hava Kuvvetleri üssünde kullanıldığı tahmin ediliyor. Buradaki görevinin yedek jeneratör veya yardımcı güç ünitesi olarak elektrik üretmek olduğu düşünülüyor.
Bu tür bir kullanım için tasarlanan motorun dikkat çekici özelliklerinden biri de basınçlı havayla çalıştırılması. Motor, otomobillerde yaygın olan elektrikli marş sisteminden farklı olarak, silindirleri harekete geçirmek için sıkıştırılmış havadan yararlanıyor.
Yalnızca 720 saatlik çalışma geçmişi bulunması da motorun sürekli kullanılan bir güç kaynağından çok, ihtiyaç halinde devreye alınan bir sistemde görev yapmış olabileceği ihtimaliyle örtüşüyor.
102,4 litrelik motorun teknik özellikleri
İngiliz motor üreticisi Mirrlees, J serisi motorların geliştirilmesine 1947 yılında başladı. Bu motorlar; gemiler, lokomotifler, petrol sahaları ve elektrik üretim tesisleri gibi yüksek güç gerektiren uygulamalar için tasarlandı. Mr. Hewes ekibinin yeniden çalıştırdığı JS8 modeli, sıralı yerleştirilmiş sekiz silindire sahip. Her bir silindirin çapı yaklaşık 24,7 santimetre, piston strok uzunluğu ise 26,6 santimetre. Bu ölçüler, motorun toplam hacmini 102,4 litreye ulaştırıyor.
Söz konusu motor 700 beygir güç üretirken, Mirrlees'in J serisi genelinde 135 ile 2 bin 480 beygir arasında değişen farklı güç seçenekleri bulunuyordu. Üreticinin sonraki yıllarda geliştirdiği daha büyük motorlarda ise bu rakamlar çok daha ileri seviyelere taşındı. Mirrlees, silindir başına bin beygir güç üretebilen ve toplam gücü 16 bin beygire ulaşan devasa motorlar da geliştirdi.
Mr. Hewes ekibinin yeniden çalıştırmayı başardığı 1953 model JS8 ise onlarca yıllık hareketsizliğin ardından tüm silindirleriyle çalışabilen bir güç ünitesi olarak yeniden hayat buldu.