Dünya'ya yakın asteroitlerden biri olarak bilinen 1998 KY26, bilim insanlarının henüz açıklayamadığı hareketleriyle dikkat çekti. Yaklaşık 11 metre uzunluğundaki gök cismi, Güneş ve gezegenlerin kütle çekimiyle açıklanamayacak şekilde hız kazanıyor.
Georgia Teknoloji Enstitüsü araştırmacılarının son çalışması, bu sıra dışı hareketin nedenine ilişkin yeni soruları gündeme taşıdı. Harvard Üniversitesi'nden Profesör Avi Loeb ise daha da ilginç bir ihtimal üzerinde duruyor: 1998 KY26, yaklaşık 40 yıl önce kaybolan bir Sovyet uzay aracı olabilir.
Bir okul otobüsü büyüklüğündeki cisim, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü yalnızca 5,35 dakikada tamamlıyor. Şu anda Dünya'dan yaklaşık 304 milyon kilometre uzaklıkta bulunan 1998 KY26'nın 2028'de gezegenimize 51,5 milyon kilometre kadar yaklaşması bekleniyor. Avrupa Uzay Ajansı'nın tahminlerine göre 2039 yılında bu mesafe 16,1 milyon kilometreye düşecek.
Gizemli hızlanmanın arkasında ne var?
1998 KY26'nın alışılmadık hareketleri ilk kez 2023 yılında, 25 yıllık teleskop gözlemlerinin yeniden incelenmesiyle fark edildi. Gök cisminin beklenen yörüngesinden sapması, kütle çekimi dışında başka bir kuvvetin etkili olduğuna işaret ediyordu.
Korbin Hansen ve Masatoshi Hirabayashi'nin Icarus dergisinde yayımlanan araştırması, bu hızlanmanın cismin içindeki buzun uzaya gaz püskürtmesiyle açıklanamayacağını ortaya koydu. Hesaplamalara göre 1998 KY26'nın yörüngesindeki en soğuk bölgeler bile yaklaşık -47 ila -61 santigrat derece veya daha yüksek sıcaklıklara ulaşıyor. Oysa buzun uzay boşluğunda uzun süre korunabilmesi için -128 derecenin altında kalması gerekiyor.
Bu bulgular, gök cisminin gizli buz rezervlerinden kaynaklanan gaz çıkışıyla hızlanan bir "karanlık kuyruklu yıldız" olduğu ihtimalini zayıflatıyor. Ancak hızlanmanın gerçek nedeni henüz kesinlik kazanmış değil.
Kayıp Sovyet uzay aracı olabilir mi?
Harvard Üniversitesi Profesörü Avi Loeb, 1998 KY26'nın doğal bir asteroit değil, 1988 yılında Sovyetler Birliği tarafından Mars'a gönderilen Phobos 1 uzay aracı olabileceğini öne sürdü. Phobos 1 ile fırlatılışından birkaç ay sonra iletişim kesilmiş ve araç uzayda kaybolmuştu.
Loeb, Adam Hibberd ve Adam Crowl ile arXiv'de yayımladığı çalışmada, cismin boyutlarının, yüksek parlaklığının, hızlı dönüşünün ve yörüngesinin insan yapımı bir araçla uyumlu olabileceğini savundu. Bu senaryoda beklenmedik hızlanmanın kaynağı, Güneş ışığının metal yüzeylere ve güneş panellerine uyguladığı radyasyon basıncı.
Araştırmacılar, Phobos 1'in basitleştirilmiş üç boyutlu modelinin teleskoplardan elde edilen parlaklık değişimleriyle de örtüştüğünü belirtti. Ancak bu benzerlikler, 1998 KY26'nın gerçekten kayıp uzay aracı olduğunu kanıtlamıyor.
Gizemi Japon uzay sondası çözebilir
1998 KY26'nın gerçek yapısını incelemek için önemli bir fırsat 2031 yılında ortaya çıkacak. Japonya'nın Hayabusa2 uzay sondasının, kalan yakıtını kullanarak bu küçük gök cismiyle buluşması planlanıyor.
Daha önce Ryugu asteroidinden topladığı örnekleri 2020 yılında Dünya'ya ulaştıran Hayabusa2, bu kez yalnızca 11 metre büyüklüğündeki bir hedefi yakından inceleyecek. Görev gerçekleşirse bu kadar küçük bir gök cismiyle yakın temas kuran ilk uzay aracı olacak.
Avi Loeb ise beklenen karşılaşmanın sonucuna ilişkin iddialı bir tahminde bulundu. Profesöre göre Hayabusa2'nin kameraları bir asteroit yerine üzerinde "SSCB'de üretilmiştir" etiketi bulunan eski bir uzay aracını görüntüleyebilir.