Lastiklere nitrojen basmak mantıklı mı? Rakamlar beklentiyi karşılamıyor!
Lastikleri nitrojenle doldurmanın basınç kaybını azalttığı ve ömrü uzattığı sık sık dile getiriliyor. Ancak test sonuçları, avantajların günlük kullanımda oldukça sınırlı kalabileceğini gösteriyor. Üstelik maliyet ve erişim tarafında önemli dezavantajlar da var.
Araç lastiklerini şişirmek için kullanılan standart basınçlı havanın zaten büyük bölümü nitrojenden oluşuyor. Kuru havadaki nitrojen oranı yaklaşık yüzde 78 seviyesinde. Buna rağmen bazı sürücüler, lastiklerini yalnızca nitrojenle doldurmayı tercih ediyor. Bunun temel nedeni, saf nitrojenin basınç kaybını azaltabileceği ve lastik içindeki nem oranını düşürebileceği düşüncesi.
Nitrojen dolumu için lastiğin içindeki mevcut havanın ilk işlem sırasında tamamen boşaltılması gerekli. Ardından lastik saf nitrojenle dolduruluyor. Uygulama bazı servis merkezlerinde ve belirli satış noktalarında sunulsa da standart hava kadar kolay erişilebilir değil.
Tüketici araştırmaları ise nitrojenin sağladığı avantajların günlük kullanımda sanıldığı kadar büyük olmayabileceğine işaret ediyor. Özellikle maliyet, erişim ve gerçek kullanım farkı dikkate alındığında birçok sürücü için standart hava hala daha mantıklı seçenek olabilir.
Maliyet ve erişim dezavantajı
Standart basınçlı hava bulmak oldukça kolay. Pek çok benzin istasyonunda lastik şişirme cihazları bulunuyor ve bazı noktalarda bu hizmet ücretsiz olarak bile sunulabiliyor. Nitrojen söz konusu olduğunda tablo değişiyor. İlk dolum sırasında lastiğin içindeki havanın tamamen çıkarılması gerektiği için işlem daha pahalı hale gelebiliyor.
Bazı lastik satıcıları yeni lastik alımında nitrojen dolumunu ücretsiz sunabiliyor. Buna karşılık otomobil bayileri yeni araçlarda nitrojenli lastikler için birkaç yüz dolara kadar ek ücret isteyebiliyor.
Asıl sorun ise daha sonra ortaya çıkıyor. Lastik basıncı düştüğünde herhangi bir benzin istasyonunda nitrojen bulmak kolay değil. Bazı istasyonlarda bu mümkün olsa da, diğer sürücülerin lastik servisine ya da otomobil bayisine gitmesi şart.
Günlük kullanımda sınırlı fark
Nitrojen kullanımının en önemli gerekçelerinden biri lastik basıncını daha uzun süre koruması. Bunun yakıt tüketimini azaltabileceği ve lastiğin yuvarlanma direncine olumlu katkı sağlayabileceği düşünülüyor. Ancak Consumer Reports ve ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'nin yaptığı testler, havanın nitrojenle değiştirilmesinin yuvarlanma direnci üzerinde çok küçük ya da ölçülemeyecek kadar düşük etki oluşturduğunu gösterdi. Bu nedenle yakıt ekonomisine sağlanan katkı da çoğu sürücü için oldukça sınırlı.
Buna karşılık doğru lastik basıncını korumak çok daha önemli. NHTSA'nın bulgularına göre nitrojen, basıncın daha istikrarlı kalmasına yardımcı olabiliyor. Bu da lastiklerin daha seyrek şişirilmesi anlamına gelebilir. Consumer Reports bu farkı ölçmek için 31 farklı lastik modeliyle bir yıl süren test gerçekleştirdi. Standart hava kullanılan lastiklerde ortalama basınç kaybı 3,5 psi olurken, nitrojen kullanılanlarda bu değer 2,2 psi olarak ölçüldü. Arada fark bulunmasına rağmen araştırmaya göre bu fark çoğu sürücü açısından büyük bir avantaj yaratacak seviyede değil.
Lastik ömrü düşünüldüğü kadar değişmiyor
Standart basınçlı havanın içinde nitrojenin yanı sıra oksijen ve belirli miktarda su buharı da var. Oksijen ve nem zaman içinde lastik malzemelerinin bozulmasına katkı sağlayabilir. Saf nitrojenin daha kuru olması ise teorik olarak bu süreci yavaşlatabilir. Ancak günlük kullanımda lastiklerin iç yapısının oksijen nedeniyle ciddi şekilde bozulmasından önce genellikle sırt bölümünün aşınması söz konusu. Oksidasyon veya kauçuğun kırılgan hale gelmesi uzun yıllar gerektirdiği için ortalama bir kullanıcı açısından önemli bir risk oluşturmuyor.
Nem nedeniyle jantlarda pas oluşması da modern otomobillerde büyük ölçüde sınırlanmış durumda. Günümüzde kullanılan alaşım jantlar çeşitli yüzey işlemleriyle korozyona karşı korunuyor. Jant üzerinde ciddi pas veya korozyon görülmesi halinde bunun nedeni çoğu zaman yalnızca lastik içindeki nem olmuyor.
Consumer Reports'a göre tipik bir lastiğin ömrünü belirleyen temel unsurlar kullanım kaynaklı aşınma ve yaşı. Lastikler zaten standart havayla kullanılacak şekilde tasarlanıyor. Bu nedenle düzenli basınç kontrolü, doğru hava basıncının korunması, lastiklerin belirli aralıklarla rotasyona sokulması ve rot ayarının kontrol edilmesi çok daha büyük önem taşıyor. Özellikle kaldırıma sert çarpma veya derin bir çukura girme sonrasında hizalama sorunlarının kontrol edilmesi gerekiyor. Diş derinliği ve aşınma göstergeleri de düzenli olarak takip edilmeli.