Dünyanın en büyük üç bellek üreticisi Samsung, SK Hynix ve Micron, RAM fiyatlarını yapay olarak yükseltmek amacıyla üretimi ve arzı birlikte kısıtladıkları iddiasıyla ABD'de açılan davadan kurtulamadı. Şirketlerin suçlamaları reddederek davanın düşürülmesini istemesi mahkemeden karşılık bulmadı. Böylece küresel bellek pazarının yaklaşık yüzde 90'ını kontrol eden üç üretici hakkındaki hukuki süreç devam edecek.
Yapay zeka teknolojilerine yönelik yatırımların hızla artması, bellek pazarındaki arz sıkıntısını daha da belirgin hale getirdi. Samsung ve SK Hynix gibi büyük üreticiler, RAM tedarikindeki sorunların birkaç yıl daha sürebileceği konusunda daha önce açıklamalarda bulunmuştu. Ancak ABD'deki davacılar, fiyat artışlarının yalnızca yapay zeka talebiyle açıklanamayacağını savunuyor.
RAM üreticilerine yönelik suçlamalar neler?
Dava, haziran ayında ABD'deki 17 kişi ve ticari kuruluş tarafından açıldı. Davacılar, Samsung, SK Hynix ve Micron'un Ekim 2022'den itibaren bellek arzını sınırlamak amacıyla birbirleriyle koordineli hareket ettiğini öne sürdü.
Suçlamaların merkezinde üç farklı uygulama bulunuyor. Bunlardan ilki, üretim miktarlarının azaltılması. İkincisi, üretim kapasitelerinin farklı alanlara kaydırılması. Üçüncü iddia ise eski nesil bellek ürünlerinin üretiminden koordineli biçimde çıkılmasıyla ilgili. Davacılara göre bu kararlar, piyasadaki RAM miktarını kısıtlayarak fiyatların yükselmesine yol açtı.
Dava dosyasında üreticilerin benzer dönemlerde birbirine oldukça yakın kararlar almış olması da dikkat çekiyor. Üç şirketin neredeyse aynı müşteri değerlendirme prosedürlerini uygulamaya başlaması, iddiaları desteklemek için sunulan unsurlar arasında.
Bu prosedürlerde bellek siparişi veren son kullanıcıların kimlikleri, talep edilen RAM miktarları ve siparişlerin gerçek bir ihtiyaca dayanıp dayanmadığı inceleniyordu. Davacılar, üreticilerin birbirine benzeyen bu uygulamalarının tesadüf olmadığını düşünüyor.
Mahkeme şirketlerin savunmasını kabul etmedi
Samsung, SK Hynix ve Micron ise üretim kararlarının tamamen değişen pazar koşullarından kaynaklandığını savunuyor. Şirketlere göre yapay zeka sistemlerine yönelik artan talep ve teknoloji sektöründeki dönüşüm, bellek üretiminde yeni önceliklerin belirlenmesini zorunlu kıldı.
Üç üretici, 2022 yılında açılan ve benzer fiyat belirleme iddialarını içeren başka bir davanın reddedilmesini de savunmalarına dayanak gösterdi. Ancak ABD Bölge Yargıcı Noël Wise, mevcut dosyada sunulan ek delillerin şirketler arasında olası bir anlaşmaya işaret edebileceği sonucuna vardı.
Yargıç, üreticilerin aynı dönemlerde benzer kararlar almasının ve müşteri değerlendirme süreçlerindeki yakınlığın soruşturulmaya değer olduğunu değerlendirdi. Ayrıca yaklaşık yirmi yıl önce görülen benzer bir davayı hatırlattı. Söz konusu süreçte Samsung ve SK Hynix, benzer faaliyetleri nedeniyle yüksek para cezalarına çarptırılmıştı.
Davada sıradaki aşama ne olacak?
Mahkemenin verdiği karar, üç bellek üreticisinin fiyatları birlikte yükselttiğinin kanıtlandığı anlamına gelmiyor. Yalnızca davanın bu aşamada reddedilmeyeceği ve suçlamaların yargılama sürecinde incelenmeye devam edeceği kesinleşti.
Belirlenen takvime göre Samsung, SK Hynix ve Micron'un 7 Aralık 2026 tarihine kadar davaya yanıt vermesi bekleniyor. İlk dava yönetimi toplantısı ise 12 Ocak 2027'de gerçekleştirilecek.
Bellek üreticilerinin önümüzdeki yıllara ilişkin arz sıkıntısı uyarıları devam ederken mahkemenin inceleyeceği temel mesele, fiyat artışlarının bağımsız ticari kararlardan mı yoksa üreticiler arasında kurulmuş olabilecek bir koordinasyondan mı kaynaklandığı olacak.