Kanada'da kamp yapacağı bölgeyi Google Maps üzerinden inceleyen bir doğa tutkunu, yaklaşık 390 milyon yıl önce gerçekleşen devasa bir göktaşı çarpışmasının izlerini ortaya çıkardı. Quebec eyaletinin Côte-Nord bölgesinde bulunan Marsal Gölü çevresindeki sıra dışı dairesel yapı, bilim insanlarının yürüttüğü saha araştırmalarıyla eski bir çarpma krateri olarak tanımlanıyor. Yaklaşık 15 kilometre çapındaki oluşumun resmi olarak tanınması içinse son bir onay süreci kaldı.
Keşfin başrolünde Joël Lapointe adlı bir kampçı var. Lapointe, gideceği yerin coğrafi özelliklerini araştırırken Marsal Gölü çevresindeki büyük ve neredeyse kusursuz dairesel şekli fark etti. Bunun eski bir göktaşı çarpmasının izi olabileceğini düşünerek Fransa'daki Çevre Jeobilimleri Araştırma ve Eğitim Merkezi'nde (CEREGE) görev yapan jeofizikçi Pierre Rochette ile iletişime geçti.
Rochette ve meslektaşlarının gerçekleştirdiği ilk topografik incelemeler, bölgenin bilinen göktaşı kraterleriyle benzer özellikler taşıdığını gösterdi. Ancak haritalardaki dairesel görünüm, tek başına bir çarpma olayını kanıtlamak için yeterli değildi. Bu nedenle araştırmacılar, şüpheli yapının kökenini doğrudan arazide incelemeye karar verdi.
Göktaşı çarpmasının izleri kayalarda bulundu
CEREGE araştırmacıları ve Western Üniversitesi'nden gezegen jeoloğu Gordon Osinski'nin de katıldığı bilimsel ekip, Marsal Gölü'ne deniz uçağıyla ulaşarak saha çalışmalarına başladı. Araştırmacıların aradığı en önemli kanıtlardan biri, göktaşı çarpmaları sırasında oluşan son derece güçlü şok dalgalarının kayalarda bıraktığı izlerdi. Arazi taraması sırasında bu tür çarpışmalarla ilişkilendirilen konik kayaç yapıları tespit edildi.
Şok konileri olarak bilinen bu oluşumlar, yüksek basınçlı çarpma olaylarının çıplak gözle görülebilen en belirgin jeolojik kanıtları arasında yer alıyor. Ekip tarafından bulunan yapılar, Marsal Gölü çevresindeki dairesel oluşumun gerçekten bir göktaşı çarpması sonucunda meydana geldiğini doğruladı.
Yaklaşık 390 milyon yıllık bir çarpma krateri
Bölgeden alınan kayaç örneklerinin ayrıntılı analizleri, çarpışmanın yaklaşık 390 milyon yıl önce gerçekleştiğini ortaya koydu. Böylece Google Maps üzerinde fark edilen sıradan bir şekil, Dünya'nın uzak geçmişinde yaşanan büyük bir kozmik olayın izine dönüşmüş oldu.
Bilim insanlarına göre bu büyüklükte bir göktaşı çarpmasının günümüzde gerçekleşmesi, çok ağır sonuçlar doğurabilir. Böyle bir olayın büyük şehirleri yok edebilecek ölçekte bölgesel yıkıma ve küresel iklim felaketlerine yol açabileceği belirtiliyor. Dünya genelinde bugüne kadar doğrulanmış yaklaşık 200 göktaşı çarpma krateri bulunuyor. Quebec'te tespit edilen yeni yapı da bu listeye katılmaya hazırlanıyor.
Araştırmacılar, kraterin adlandırılması sırasında bölgede yaşayan yerli Ekuanitshit Innu halkıyla görüştü. Bu görüşmelerin ardından oluşuma "Uhackatik" adı verildi.
Resmi onay için son aşama bekleniyor
Uhackatik'in Meteoritler Cemiyeti bünyesindeki ilgili komitenin ilk toplantısında resmi olarak onaylanması bekleniyor. Saha araştırmaları çarpma kökenini doğrulamış olsa da yapının resmen tanınmasına ilişkin süreç henüz tamamlanmadı.
Keşif, bilimsel araştırmaların her zaman laboratuvarlarda veya profesyonel araştırma ekiplerinin planladığı çalışmalarla başlamadığını da gösteriyor. Joël Lapointe'in kamp hazırlığı sırasında dikkatini çeken dairesel şekil, jeofizikçilerin ve gezegen jeologlarının katıldığı kapsamlı bir incelemeye dönüştü.
Araştırmacılar, Dünya üzerinde henüz keşfedilmemiş başka çarpma kraterleri bulunabileceğine dikkat çekiyor. Uhackatik örneği ise uydu haritalarını inceleyen sıradan bir gözlemcinin, bilim insanlarının araştırmaya değer bulacağı önemli bir jeolojik oluşumu fark edebileceğini ortaya koyuyor.