Güneş Sistemi’nde sıcaklık söz konusu olduğunda ilk akla gelen gezegen Merkür olacaktır. Sonuçta Güneş’e en yakın gezegen o. Ancak yüzey sıcaklıkları karşılaştırıldığında tablo değişiyor. Merkür gündüzleri yaklaşık 430 santigrat dereceye ulaşırken, Venüs’te sıcaklık 480 santigrat dereceyi bulabiliyor.
Aradaki farkın nedeni yalnızca gezegenlerin Güneş’e uzaklığıyla açıklanamıyor. Riverside Kaliforniya Üniversitesi’nden astrofizikçi Stephen Kane’e göre bir gezegene ulaşan güneş enerjisi kadar, bu enerjinin ne kadarının yansıtıldığı, yüzey tarafından ne ölçüde emildiği ve atmosferde nasıl tutulduğu da belirleyici role sahip
Merkür’ün neredeyse hiç atmosferi yok. Bu nedenle Güneş’ten gelen ışık doğrudan gezegenin kayalık yüzeyine ulaşıyor ve gündüz tarafını yaklaşık 430 santigrat dereceye kadar ısıtabiliyor. Ancak sıcaklığı içeride tutacak yoğun bir atmosfer olmadığı için Güneş battığında yüzey hızla soğuyor. Gece sıcaklığı eksi 180 santigrat dereceye kadar düşebiliyor. Böylece Merkür’ün gündüz ve gece tarafı arasında 1000 santigrat dereceyi aşan sıcaklık farkları ortaya çıkıyor.
Venüs’te ise bambaşka bir sistem var. Gezegenin atmosferi Dünya’nınkinden yaklaşık 90 kat daha yoğun ve büyük ölçüde karbondioksitten oluşuyor. Bu kalın atmosfer, yüzeyde oluşan ısının uzaya kaçmasını büyük ölçüde engelliyor. Görünür ışık ve yakın kızılötesi ışınım yüzeye ulaştığında zemin tarafından emiliyor. Daha sonra enerji kızılötesi ısı olarak yeniden dışarı yayılıyor. Karbondioksit molekülleri ise bu ısının atmosferden çıkmasını zorlaştırarak son derece güçlü bir sera etkisi oluşturuyor.
Venüs gelen ışığın büyük bölümünü geri yansıtıyor
Venüs’ün aşırı sıcaklığını daha da dikkat çekici hale getiren ayrıntılardan biri, gezegenin aslında Güneş ışığının büyük bölümünü yüzeye ulaşmadan geri yansıtması. Kane’in verdiği bilgilere göre Venüs’ün kalın bulutları Güneş’ten gelen ışığın yaklaşık yüzde 75’ini uzaya geri gönderiyor. Gelen ışığın yalnızca yüzde 3 kadarı doğrudan yüzeye kadar ulaşabiliyor.
Atmosfer ve bulutların tamamen ortadan kaldırıldığı varsayımsal bir durumda ise tablo tersine dönerdi. Çıplak bir Venüs, Merkür’ün aldığı güneş enerjisinin yalnızca yaklaşık yüzde 29’unu alacağı için Merkür’den çok daha soğuk hale gelirdi.
Jeolojik geçmiş sıcaklığın anahtarlarından biri
Venüs’ün bugünkü atmosferinin oluşmasında gezegenin jeolojik geçmişinin de önemli payı var. St. Louis Washington Üniversitesi’nden gezegen bilimci Paul Byrne, Venüs’te geçmişte ve günümüzde görülen yoğun volkanik ve tektonik faaliyetlerin atmosfere büyük miktarda sera gazı taşıdığını belirtiyor.
Bu süreç zaman içinde gezegeni "kontrolden çıkmış sera etkisi" olarak tanımlanan duruma sürükledi. Atmosfer ısındıkça daha fazla ısı içeride kaldı ve sistem kendi kendini besleyen bir yapıya dönüştü.
Venüs’ün Merkür’den daha sıcak olmasının nedeni gezegenin iç kısmından gelen olağanüstü bir ısı değil. Asıl farkı yaratan, son derece yoğun atmosferin yüzeyden yayılan enerjinin uzaya kaçmasını büyük ölçüde engellemesi.