Yapay zeka sistemlerini çalıştıran veri merkezleri, yüksek enerji ve su tüketimleri nedeniyle tartışmaların merkezinde yer alıyor. Kanada merkezli bir şirket ise bu tesislerin ortaya çıkardığı atık ısıyı farklı bir amaç için kullanmayı planlıyor: Meyve ve sebze yetiştirmek.
Teknoloji şirketi SPUR Innovation, Haziran 2026'da Kanada'nın Ontario eyaletindeki Fergus bölgesinde "ekolojik yapay zeka veri merkezi" kurma planını açıkladı. Projenin en dikkat çekici kısmını ise sunucuların bulunduğu tesisin üzerine kurulacak dikey tarım alanı oluşturuyor.
Veri merkezinin ısısı çiftliği besleyecek
Dikey tarım, bitkileri yatay tarlalar yerine üst üste yerleştirilen katmanlarda yetiştirmeye dayanıyor. Bu yöntem geleneksel tarıma kıyasla daha az araziye ihtiyaç duyuyor. Kontrollü ortam sayesinde üretim yıl boyunca devam edebiliyor ve su kullanımı da önemli ölçüde azalabiliyor.
Ancak sistemin önemli bir sorunu var. Bitkiler için uygun sıcaklık, ışık ve diğer koşulları sürekli korumak enerji gerektiriyor. SPUR Innovation tam bu noktada veri merkezinin ortaya çıkardığı ısıdan yararlanmayı hedefliyor.
Sunucular çalışırken büyük miktarda ısı üretiyor. Veri merkezleri de bu ısıyı kontrol altında tutmak için güçlü soğutma sistemleri kullanıyor. Şirket, normal şartlarda dışarı atılan ısının bir bölümünü üst kattaki tarım alanına yönlendirmeyi planlıyor.
Böylece veri merkezinin oluşturduğu atık ısı, çiftliğin sıcaklığını korumaya yardımcı olacak. Şirket bu sistemle aynı tesiste hem yapay zeka altyapısını çalıştırmayı hem de meyve ve sebze yetiştirmeyi amaçlıyor.
Benzer çiftlikler çok daha az su kullanabiliyor
Dikey tarım yeni bir yöntem değil. Dünyanın farklı bölgelerinde büyük ölçekli tesisler bulunuyor. Dubai'deki büyük dikey çiftliklerden biri, geleneksel tarım yöntemlerine kıyasla yüzde 95'e kadar daha az su kullanabiliyor.
SPUR Innovation'ın projesi ise veri merkezi ile tarım alanını doğrudan aynı yapıda birleştirmesiyle ayrılıyor. Şirketin ilk planında Fergus'taki eski bir bakır boru üretim tesisini dönüştürmesi ve Grand River kıyısında yaklaşık 25 dönümlük bir sanayi kampüsü kurması öngörülüyordu.
Ancak bu projenin geleceği şu anda net değil. Şirket, Fergus planıyla ilgili bilgileri daha sonra internet sitesinden kaldırdı.
Proje başka bir bölgede devam edebilir
SPUR Innovation, ekolojik yapay zeka veri merkezi fikrinden tamamen vazgeçmiş görünmüyor. Şirketin güncel planları Ontario'nun Woolwich bölgesinde yaklaşık 14 dönümlük başka bir kampüse işaret ediyor.
Bu projede de dikey tarım bulunuyor. Ayrıca şirket, veri merkezinin işlem gücünün bir bölümünü çiftliğin kontrol sistemlerine ayırmayı planlıyor. Kampüste yetiştirilen ürünleri kullanacak bir restoran kurulması da planlar arasında yer alıyor.
Yine de projenin ne zaman tamamlanacağı ve açıklanan özelliklerin ne kadarının hayata geçeceği henüz belli değil. Şirketin önceki projeyle ilgili bilgileri kaldırması da yeni planın geleceği konusunda soru işaretleri yaratıyor.