Alzheimer hastalığına karşı geliştirilen deneysel bir yöntem, beyindeki zararlı proteinlerin temizlenmesine yönelik yeni bir araştırma alanı açtı. Karbon dioksit içeren havanın kontrollü biçimde solunmasına dayanan uygulama, bazı katılımcılarda Alzheimer ile ilişkili protein düzeylerinde geçici değişimler sağladı. Ancak araştırmacılar, yöntemin henüz bir tedavi olarak değerlendirilemeyeceğini vurguluyor.
Temmuz 2026'da düzenlenen Uluslararası Alzheimer Derneği Konferansı'nda sunulan ön bulgular, karbon dioksitin beynin doğal atık temizleme mekanizmasını harekete geçirebileceğine işaret ediyor. Alzheimer, hafıza kaybıyla başlayıp ilerleyen aşamalarda yürüme ve yutkunma gibi temel işlevleri etkileyebilen bir hastalık. Yaklaşık 7 milyon insanı etkileyen hastalığın henüz kesin bir tedavisi bulunmuyor.
Karbon dioksit beyindeki temizliği nasıl etkiliyor?
Araştırmacılar, beynin özellikle uyku sırasında atıklardan arınmasını sağlayan glimfatik sistemi harekete geçirmeyi hedefledi. Karbon dioksit düzeyindeki değişimlerin beyin damarlarında oluşturduğu genişleme ve daralma hareketlerinin, zararlı proteinlerin uzaklaştırılmasını destekleyebileceği düşünülüyor.
Araştırmaya, bilişsel açıdan sağlıklı bireylerden hafif bilişsel gerileme yaşayanlara kadar farklı profillerde toplam 12 kişi katıldı. Katılımcılara 30 dakika boyunca özel bir solunum maskesi takıldı. Maske, her 35 saniyede bir normal hava ile yüksek karbon dioksit içeren hava arasında geçiş yaptı. Bu sırada beyin taramaları gerçekleştirildi ve kan örnekleri toplandı.
Zararlı proteinlerde değişim görüldü
Araştırmanın sonuçları, başlangıçta yüksek tau proteini düzeyine sahip katılımcılarda bu seviyelerin sağlıklı değerlere doğru gerilediğini gösterdi. Tau proteininin anormal birikimi, Alzheimer hastalığıyla ilişkilendiriliyor.
Kan örneklerinde ise Alzheimer ile bağlantılı bir diğer protein olan beta-amiloid düzeylerinin arttığı görüldü. Araştırmacılar, bu değişimin proteinin beyinden uzaklaştırılmasıyla ilişkili olabileceğini değerlendiriyor. Ancak elde edilen etki kalıcı değildi. Tek seferlik uygulamanın ardından tau düzeyleri bir saatten kısa sürede önceki seviyelerine döndü.
Üstelik yalnızca 12 kişiyle gerçekleştirilen bu çalışma, karbon dioksit uygulamasının Alzheimer'ı önlediğini veya hastalığın ilerlemesini yavaşlattığını kanıtlamıyor.
Yeni bir tedaviye dönüşebilir mi?
Araştırmacılar, yöntemin uzun vadeli etkilerini ve olası yan etkilerini belirlemek için daha geniş kapsamlı klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor. İlaç ve damar yoluyla uygulanan bazı tedavilerden farklı olarak girişimsel işlem gerektirmeyen bu yaklaşım, gelecekte yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Ancak yüksek yoğunlukta karbon dioksit solumak sağlık açısından risk taşıyabileceğinden, uygulama yalnızca kontrollü araştırma koşullarında değerlendirilmeli.
Uzmanlar, Alzheimer riskini azaltmaya yönelik mevcut öneriler arasında düzenli fiziksel aktiviteyi, sebze ve meyve ağırlıklı beslenmeyi, kırmızı et ve şeker tüketimini sınırlamayı, sosyal ilişkileri sürdürmeyi ve zihinsel etkinliklere zaman ayırmayı da hatırlatıyor.