Yeni bir yazılım denemek ya da eski bir programı çalıştırmak söz konusu olduğunda çoğumuz disk alanımızı titizlikle hesaplarız. Ancak bilgisayar dünyasının geçmişine tam anlamıyla dokunmak istiyorsanız, sabit diskinizde çok ciddi bir fedakarlık yapmanız gerekiyor.
Kanadalı yazılımcı Andrew Warkentin tarafından geliştirilen "Virtual OS Museum" (Sanal İşletim Sistemi Müzesi), meraklılarının önüne devasa bir veri yığını koyuyor. Bilgisayar tarihine yön veren eski yazılımları bir araya getiren bu platform, tarayıcı pencerelerindeki basit simülasyonlar gibi çalışmıyor. Her bir sistemi doğrudan kendi bilgisayarınızın işlemci gücüyle, yerel olarak çalıştırmayı hedefleyen proje, bu yüzden inanılmaz bir depolama alanına ihtiyaç duyuyor. Tek bir tıkla geçmişe dönmenin bedeli, bilgisayarınızda GB'larca alanı bu arşive feda etmekten geçiyor.
Bu devasa kod kütüphanesini bilgisayarına indirmek isteyenlerin önünde iki farklı seçenek var Sistemlerin hiçbir şekilde internete ihtiyaç duymadan, tamamen çevrimdışı çalışmasını sağlayan "Full Edition" sürümü tam 121 GB boyutunda bir indirme paketiyle geliyor. Bu paket bilgisayarınıza kurulup açıldığında ise tam 174 GB'lık bir alana yayılıyor. Depolama alanını bu kadar büyük bir yükle doldurmak istemeyenler için ise "Lite" adı verilen daha hafif bir alternatif düşünülmüş. Kurulduğunda 21 GB yer kaplayan bu hafif seçenekte emülatörler hazır olarak bilgisayarınıza yükleniyor; çalıştırmak istediğiniz eski işletim sistemlerinin imajları ise siz tıkladıkça internetten anlık olarak çekiliyor.
Arka planda çalışan karmaşık mühendislik mimarisi
Projenin teknik altyapısı, kullanıcının işletim sistemine göre otomatik olarak şekillenen esnek bir yapıya sahip. İndirdiğiniz bu devasa paket aslında Linux, Windows ve macOS platformlarında sorunsuz çalışabilen x86 tabanlı bir Linux sanal makinesi olarak sisteminize kuruluyor. Hem geleneksel x86-64 hem de modern Arm64 işlemci mimarilerine tam destek sunan bu sistem, kurulum esnasında VirtualBox ya da QEMU altyapılarını bilgisayarınızda otomatik olarak yapılandırıyor. Eğer bilgisayarınızda halihazırda bu sanal makineler kuruluysa, program kendini doğrudan bu mevcut listeye entegre etmeyi başarıyor.
Bilişim tarihinin dönüm noktası kabul edilen 1948 yılına ait "Manchester Baby" sisteminden tutun da Multics, Xerox Alto, NeXTstep ve Android'in ilk adımlarına kadar 250'den fazla platforma ait 600'ün üzerinde işletim sistemi bu yapının içinde sizi bekliyor. Böylesine büyük bir ticari yazılım arşivinin bir araya getirilmesi, telif hakları konusunu da çetrefilli bir noktaya taşıyor. Geliştirici Warkentin, projenin ana arayüzünü açık kaynaklı MAME lisansıyla dağıtırken, koleksiyondaki ticari yazılımların tamamen tarihi araştırma ve koruma amacıyla kütüphaneye dahil edildiğini belirtiyor. Zaten perakende satışı olmayan bu antik yazılımların hak sahiplerinden bir talep gelmesi durumunda, içerikleri listeden kaldırmaya hazır olduğunu da sözlerine ekliyor.
Klavyenin ucundaki tarihe güvenli geri dönüş imkanı
Eski dokümanların yetersizliği ve antika teknolojilerin karmaşık yapısı, geçmişin işletim sistemlerini tek başına ayağa kaldırmayı normal şartlarda imkansız hale getirir. YouTube videolarından eski sistemleri sadece izlemekle yetinmek istemeyen bilgisayar tutkunları için bu müze projesi harika bir oyun alanına dönüşüyor. Eski sistemlerin ayarlarıyla oynarken yazılımı çökertecek ölümcül bir hata yapsanız bile endişelenmenize gerek kalmıyor. Sistemde yer alan akıllı kurtarma özelliği sayesinde, tek bir tuşa basarak emüle edilen yazılımı çalışan en son temiz haline saniyeler içinde geri döndürebiliyorsunuz.
Gelecekte listedeki işletim sistemi sayısını 2 binin üzerine çıkarmayı hedefleyen Kanadalı yazılımcı, entegre ettiği otomatik güncelleyici sayesinde yeni eklenecek içerikler için tüm paketin tekrar indirilmesi zorunluluğunu da ortadan kaldırıyor. Bu muazzam dijital kütüphaneyi ortaya çıkaran Warkentin, projesini biraz da teknoloji sektöründe kendine iyi bir iş bulabilme ümidiyle yayınladığını açık yüreklilikle paylaşıyor. Bilgisayar dünyasının evrimsel basamaklarını evimize getiren bu devasa emeğin, geliştiricinin kariyer yolculuğunda yeni kapılar aralamasını diliyoruz.