EFI: BIOS'un halefini mercek altına aldık

CHIP Online BIOS'un yerine geçecek olan EFI'yi mercek altına aldı. İşte artıları ve eksileri ile EFI

  • Halil Mollaoğlu
EFI: BIOS'un halefini mercek altına aldık
Extensible Firmware Interface: BIOS'un yasal varisi.

BIOS'un geleceği EFI, modern arayüzü sayesinde kolayca kullanılabiliyor, daha fazla özellik sunuyor ve PC'leri geleceğe hazırlıyor. EFI gerçekten de sadece yeni bir BIOS mu yoksa muhteşem özellikleri olan bir mini-işletim-sistemi mi?

O, 25 seneden fazladır bilgisayarlarımızı hayata döndürüyor, donanımları kontrol ediyor ve işletim sistemini başlatıyor: BIOS...

Şimdiyse Basic Input Ouput System (BIOS) halefine merhaba diyor. İsmi: Extensible Firmware Interface, kısaca EFI (Türkçesi: Genişletilebilir Firmware Arayüzü). Bu seneden itibaren Intel temelli ve MSI markalı anakartlarla kullanıma sunuldu. Avantaj: 64-Bit sistemleri destekliyor ve bu yüzden yeni donanımların isteklerine göre yapılandırılmış ve geleceğe hazır. Üretici MSI için EFI, gerçek Windows'tan önce çalışan ufak bir işletim sistemi. Buna karşın rakip American Megatrends Inc. (AMI), bu tekniği Aptio ismi altında pazarlıyor ve sadece BIOS'un gelişmiş bir sürümü olarak görüyor. EFI gerçek bir devrim değil mi? Kullanıcılar için neleri değiştirecek? CHIP Online bu soruları sizin için yanıtlıyor.

Selefinden daha iyi: EFI'nin yeni özellikleri

İlk bakışta farklılıklar çok fazla, özellikle de görsel olarak. PC'yi açarken daha süslü bir başlangıç ekranı kullanıcıyı karşılıyor. Eğer PC kendi haline bırakılıp önyükleme süreci devam ettirilirse görsel yenilikler bu kadar oluyor.

Ancak kullanıcı başlangıç sürecini iptal edip, eskiden BIOS'ta olduğu gibi [DELETE] tuşu ile EFI ayarlarına girerse avantajlar ortaya çıkıyor: EFI daha şık gözüküyor ve daha fazla fonksiyon sunuyor.

Grafik: Geleneksel mavi ekran yerine fare ile etkileşime geçen, uygun butonlara sahip bir arayüz açılıyor. Yani kullanışsız klavye girişlerine son; bunun yerine daha rahat kontrol edilebilir bir menü sunuluyor. Aynı zamanda Ethernet kartı da işletim sistemi olmaksızın çalışabiliyor; böylece EFI kolayca web üzerinden güncelleştirilebiliyor. Fare veya ekran kartı gibi standart arayüzler artık Vista vb. tarafından kontrol edilmediği, bilakis direkt EFI ile bütünleşik olduğu için bu süreç mümkün kılınabiliyor. Bu durum donanım üreticileri tarafından da sevindirici, zira artık sistemden bağımsız sürücüler üretmek mümkün.

Dolayısıyla sadece XP ve Vista için sürücü yeterli mi? Ne yazık ki, hayır çünkü EFI ancak Vista Service Pack 1'den itibaren destekleniyor, öncesindeki işletim sistemleri (dolayısıyla XP) kapsam dışında kalıyor. Yüksek bir ihtimalle 2010 başında çıkacak olan Windows 7'den itibaren Microsoft, EFI'yi tüm ek özellikleriyle beraber tamamen destekleyecek.

Peki, uygun donanımlarda durum nasıl? Şu an için kötü çünkü MSI içinde EFI yüklü fazla anakart sunmuyor. Seçenekler ise şunlar: Intel P35 yonga setini baz alan P35 Neo 3, P45'i baz alan P45D3, P45 Diamond ve P45 Platinum.

EFI'ye has uygulamalar

Burada EFI üzerinden çağrılabilen önyükleme-öncesi uygulamalar tanıtılacak. Sabit diskin gizli bir bölümünde duran ve çok iyi hizmet sunan ufak programlar.

EFI'ye has uygulamalarBu hizmetlerin sayısı ve çeşidi ise anakart üreticisine bağlı: AMI denetleme yazılımları, geleneksel BIOS ayarları veya yedekleme seçenekleri gibi sistem araçları sunarken rakip MSI bir adım öteye gidiyor: MSI imzalı bir EFI anakarta sahip olanlar fotoğraflara bakabilir ve MP3 oynatabilirler; hem de Windows'u komple açmaya gerek kalmadan.

Bu tip özellikler bir işletim sistemininkine yakın olsa da sınırlar yok değil: Outlook gibi Exchange sunucuları ile bağlantı içerisinde bulunan karmaşık uygulamaların eklenmesi mümkün değil. Daha basit POP3 e-posta özeti ise olası.

EFI'ye has uygulamalarHer şey anakart ile bütünleşik
Kullanıcının kendisinin bazı uygulamalar ekleme şansının olması ise AMI-müdürüne göre plan dâhilinde değil ama zeki teknoloji fanlarının bunu başaramayacağını da söylenmiyor. AMI, MSI gibi kullanışlı uygulamaları eklemeyi ise programcının yeteneklerine bırakıyor. EFI bu konuda geniş bir faaliyet alanı sunuyor. BIOS, Assembler dilinde yazılmış olmasına rağmen EFI'de C programlama dili kullanılıyor. Sebep: Üniversite öğrencilerine C gibi modern ve zengin programlama dilleri öğretiliyor, Assembler'ı bilen kişi sayısı ise her geçen gün azalıyor. Dolayısıyla programcıların gelecekte ne tür önyükleme öncesi (pre-boot) uygulamalar geliştireceğini beklemek son derece heyecanlı olacak. AMI şimdiden Windows'suz oynanabilen üç oyun geliştirdi. Tabi ki, ne kadar mantıklı olup olmadıkları ise tartışmaya açık.

EFI'de ince ayar

BIOS'tan tanıdığımız ince ayar imkânlarının EFI'de de sunulması son derece mantıklı. Overclock ve sabit disk imajı alma gibi sistem ayarları olası bazı ihtimaller.

EFI'de ince ayarBöyle olması son derece pratik, zira Windows hiç açılmadığında EFI ile önceden alınmış bir yedek geri yüklenebilir. MSI enerji tasarrufunu da düşünerek GreenPower Center'ı kullanıyor. Burada kullanıcı bilgisayarın ne kadar elektriğe ihtiyaç duyduğunu görebiliyor; çevrenin korunmasına dikkat eden kullanıcılar donanımların elektrik ihtiyacını kısabilir.

EFI'de ince ayarKesin bir risk
Eski BIOS deneyimsiz kullanıcıları hassas sistem ayarlarını değiştirmekten korkuturken EFI, buna davet çıkarıyor ve sistemi tamamen baştan şekillendiren hatta belki de kullanılmaz hale getirebilen ayarlar sunuyor. MSI bu tehlikeyi gelecekte basit ve uzman modu şeklinde iki farklı profil sunarak ortadan kaldırıyor.

EFI'nin beraberinde getirdiği bir diğer imkân ise GUID bölüm tablosu. Bu tablo BIOS'ta kullanılan Master Boot Record'dan (MBR) vazgeçiyor. Çünkü MBR'nin önemli bir eksikliği var: 2 Terabyte'dan daha büyük disk bölümleri tanınmıyor ki, ilerde bu büyüklükte depolama alanları bilgisayarlarda standart hale gelecek.

64-Bit teknolojisi sayesinde geleceğe hazır

Apple: Intel Mac'ler için EFI güncellemesi çoktandır var.

EFI, 64-Bit tekniği sayesinde 8192 Exa-byte adresleme yapabiliyor. Bunun anlamı 8 milyar Terabyte; önümüzdeki seneler için fazlasıyla yeterli.

İçinde BIOS'un da olduğu bir gelecek neredeyse imkânsız çünkü hem AMI hem de MSI programlarını geliştirmeye devam edecekler. EFI'nin sadece ufak bir devrim olup olmadığını ise zaman gösterecek. Şu an için sadece birkaç EFI-anakarta erişim hakkımız var. Ancak yeni nesil yonga setleri ile Windows kullanıcıları da bu teknolojinin tadına varabilecekler. Apple bu konuda da öncülüğü göğüslüyor: Intel tabanlı Mac'lerde EFI çoktandır mevcut ve OS-X bilgisayarlarda Windows'un da çalışmasını mümkün kılıyor.

Sonuç: Gelecek EFI'de

EFI Döngüsü

Şık bir arayüz, modern 64-Bit tekniği ve pratik özellikler: EFI'nin tozlanmış BIOS'u öbür tarafa göndermesinin zamanı geldi.

Yeni donanımların gereksinimleri ile daha iyi baş edebiliyor ve selefinden çok daha büyük sabit disk kapasitesi desteği sunuyor. EFI'nin günlük PC kullanımında devrim yapıp yapamayacağı, ne tür önyükleme-öncesi uygulamalarının geliştirileceğine bağlı.

Öncelikle çeşitli modellerin son kullanıcı seviyesine ulaşmasını beklemeliyiz. İşte o zaman potansiyel kullanıcıların BIOS halefine değer verip vermediği ortaya çıkacak. Şurası kesin: Gelecekte "işletim sistemi öncesinde" bazı şeylerin yapılabilmesi gerekiyor ve işte EFI tam bu noktada çok iyi bir altyapı sunuyor.

Okuyucu Yorumları

Toplam 22 Yorum

kesinlikle hoş geldi bana zaten oldum olası biosu da sevmemişimdir çok güzel bi uygulama tebrikler MSI

bence süper...

çok iyi olur bios artık eskidi

sanki biosu ögrendik efi kaldı :d ya bırakın güldürmeyin milleti

Mini bir işletim sistemi gibi ve internete doğrudan bağlanabiliyor. Güvenlik sorunu ortaya çıkarmaz mı bu?

Bu EFI yi çok eskiden beri Apple kullanmıyor muydu ?

Gerekli bir hamle ama umarım suyunu çıkartmadan gerekli özellikleri monte ederler EFI'ye. Bir de XP uyumu olsa gayet iyi olabilirdi.

Çok Şahane Bir şey bu elveda Basic Input Ouput System.

herşeyin bu kadar kolaymı gibi gösteriliyor güzel de, bu görünen grafik buzdağının tepesi bile olamayacak kadar küçük bir parça.
PnP, GUI, EFI, GUID, drag-drop toollar, next-next kurulumlar sayesinden herkes birkaç günde kendini bilgisayar dahisi ilan ediyorken, bilgisayar uzmanlığı için sınavlarda dereceye girmek, senelerce okumak, uykusuz kalmak artık akıl değil akılsızlık durumuna düştü. kim ne yapsın işin temelini, assembler derleyicisini, DC elektrik kanunlarını, kuyruk teorilerini, bool cebrini, lineer hesaplamaları. anarşi, başıboşluk ve üfürükçülüğün bu kadar bol olduğu başka meslek dalı da kalmadı. emlakçı veya muhasebeci bile olmanın çok zor olduğu bir çağda dükkan kiralayıp iki masa atana herkes bilgisayar toplayıp, kolayca parça değişimiyle arıza giderip servet yapıyor.

CHIP'i kutluyorum çıtayı ilk defa yukarılarda gördüm. 8-9 yıldır takip ederim. hiç bu kadar ilginç bi konu yakalamışlardı diye düşünüyorum. Uzun zamandır İlk defa chip'te bilmediğim bi konu gördüm. başarılar dilerim bu arada haberleri yazan stajyeri de işten çıkartmışsınız sanırım. iyi olmuş...

bu tip grafik ve fare tabanlı kullanıcı dostu BIOS sistemlerini olivetti vb bazı PC markaları 15 yıl önce bile kullanıyordu. adı her ne olursa olsun BIOS BIOSdur ve sunum şekli değişse de, temel olarak yapılan işlem değişmiyor. yoksa bütün işletim sistemlerini, sürücüleri ve sistem uygulamalarını silbaştan yazmak gerekirdi. BIOS sistemler işlemci mimarisine çok sıkı bağımlıdır.

daha bıosu yeni yeni anlamaya çalışırken elveda demek;;;;;teknolojiyi takip edemiommmmmm:(((((((((((

Güzel bir gelişme bu. Kutlarım chip güzel bir yazı olmuş.
Uyum alıştırmalarından sonra son halini çok merak ediyorum.
Şu "ışık hızında windows açılışı" geyiğine, bu haberden sonra birazcık ihtimal verebilirim sanki.

"Alıntı""Bu EFI yi çok eskiden beri Apple kullanmıyor muydu ?"

"Intel tabanlı Mac'lerde EFI çoktandır mevcut ve OS-X bilgisayarlarda Windows'un da çalışmasını mümkün kılıyor."

Haberin tamamını okusaydınız kullanıp kullanmadığını anlardınız.

İyi hoş da o grafik arayüzü kim tasarlamış Allah aşkına yahu, +3 yaş bilgisayar oyunu grafikleri gibi.

ALINTI:
"Alıntı""Bu EFI yi çok eskiden beri Apple kullanmıyor muydu ?"

"Intel tabanlı Mac'lerde EFI çoktandır mevcut ve OS-X bilgisayarlarda Windows'un da çalışmasını mümkün kılıyor."

Haberin tamamını okusaydınız kullanıp kullanmadığını anlardınız.

YANIT: Demek istediğim intel'den öncede (PPC) Apple'da EFI vardı.
Bios ile herkes bilgisayar uzmanı olmak zorunda kalmıştır,Apple bunu yaşatmamıştır anlamında tekrar bir hatırlatma

ALINTI:
"Alıntı""Bu EFI yi çok eskiden beri Apple kullanmıyor muydu ?"

"Intel tabanlı Mac'lerde EFI çoktandır mevcut ve OS-X bilgisayarlarda Windows'un da çalışmasını mümkün kılıyor."

Haberin tamamını okusaydınız kullanıp kullanmadığını anlardınız.

YANIT: Demek istediğim intel'den öncede (PPC) Apple'da EFI vardı.
Bios ile herkes bilgisayar uzmanı olmak zorunda kalmıştır,Apple bunu yaşatmamıştır anlamında tekrar bir hatırlatma

Kim bilgisayarinin BIOS un sinirlarindan dolayi 2 Terabaytdan fazla kapasiteyi kullanamamasini isteyebilirki?

Su teknoloji günlük hayatimiza girse derhal tüm eski video arsivimi kayipsiz bilgisayarima kopyalayacagim. Hayatimizdaki önemli hemen her türlü animizin insanlik tarihinin tüm bilgi, kitap, müzik ve fotograflari gibi kültür birikiminin bir kac milisaniyede ulasilabilir ve baskalariyla da paylasilabilecek yakinlikta olmasi gercek bir devrim demektir ve yeni bir gercek aydinlanma dönemini hazirlayacaktir.

Bildiğim kadarıyla intel israilin. Bunun altında askeri bir çalışma yatabilir mi acaba. düşünmeden edemiyorum.

HAsan ali yada ali hasan farketmez.

burda tek ihtiyac olunan şeydil desteği....

AmiBios ve PhoenixBios Hakkında bilgi nerden bulabilirim lütfen bulan bana gönderebilirmi(msn tugay_klv_10@hotmail.com)

Sen de yorum yaz