İnternet nasıl sansürlenir?

İnternet sansürü dosyamızı açıyoruz: Ülkeler interneti nasıl yasaklar? VPN'ler de engellenebilir mi?

İnternet nasıl sansürlenir?
İnterneti kesmeyi denedik, denemekle kaldık

Hükümet hakkındaki tartışmaların kızıştığı bir dönemde, 21 Mart'ta internet özgürlüğümüz, Twitter'ın (teorik olarak) kapatılmasıyla sert bir darbe yemişti. Twitter'a erişimin engellenmesinin hemen ardından YouTube da kapatılmıştı. Ancak çoğu kullanıcı, DNS değiştirme, VPN'ler gibi farklı yöntemlerle yasakların etrafından dolaşmanın yolunu bulmuştu.

Türkiye'deki interneti sansürleme çabaları ve bu çabaların başarısızlığını anlamak için, önce internetin arkasında yatan mekanizmaların işleyişini anlamak gerekiyor. Bir ülkedeki internet, geniş anlamda posta sistemi gibi çalışır. Şahıslardan gelen mektuplar, önce bir sınıflandırma ofisine ulaşır, ardından mektubun hedefine yakın bir merkeze yönlendirilir. Postanın hedefi denizaşırı bir ülkeyse, onu sınıflandırma ofisine ulaştırmak için gemiler veya uçaklardan faydalanılır.

İnternet de benzer bir şekilde çalışır: Burada arkadaşınızın mektubunun yerini, bakır bir tel veya fiber kablolar alır. Posta ofisinin yerinde ise telefon santrali vardır. Sınıflandırma ofislerinin yerindeyse veri merkezleri bulunur. Gemilerin, trenlerin ve uçakların görevini ise okyanusların altından geçen fiber optik kablolar alır.

Bir ülkenin bir web sitesini engellemek istemesi, tüm trafiğinizin bir boğum noktasından geçmesini gerektirir. Bu dar noktalar, internet servis sağlayıcılarına aittir ve onlar tarafından işletilir. İnterneti tamamen kapatmak çok kolay bir iştir, ülke sınırları içindeki veri merkezleri kapatılır, denizlerin altındaki kablolar kesilir ve böylece dış dünyayla olan iletişim koparılır.

Seçmeli kapatma!

Seçici kapatma

Seçmeli sansür, bir başka deyişle bazı siteleri engelleyip, diğerlerini olduğu gibi bırakmak, biraz daha zordur. Türkiye'de uygulanan sansür, seçmeli sansürün en kaba yollarından biriydi. Bu yol, ziyaret edilmesi istenmeyen siteyle ilgili Domain Name System (DNS) içerisinde yapılacak bir değişiklikten geçiyor.

DNS sistemi, web sitelerinin URL'lerini (örneğin www.chip.com.tr) IP adresleriyle eşleştirir (185.15.42.42 gibi). Posta sistemi örneğine geri dönersek bu, bir postanın üzerindeki posta kodunu silmeye benziyor. Posta kodu olmayan bir mektup, sınıflandırma merkezinde kaybolacaktır.

Ancak DNS engellemesinden kurtulmanın yolu oldukça basittir. Erişmek istediğiniz web sitesinin IP adresini yazarak siteyi açabilir veya işletim sisteminizin ayarlarını değiştirerek, hükümetin karışmadığı farklı bir DNS sunucusu kullanmayı seçebilirsiniz.

Elbette, interneti engellemenin daha karmaşık yolları da var. Web sitelerinin IP adreslerini engellemek, servis sağlayıcılar için kolay bir iştir. Bu durumda örneğin Twitter'a gönderilen hiçbir mektup, adresine ulaşmayacaktır. Bu tür bir engellemeyi sadece DNS değiştirerek aşmanız mümkün değildir.

Yine de internette olduğunuz sürece herhangi bir engellemeyi aşmak, sizin için çocuk oyuncağı olacaktır.

VPN engellenebilir mi?

Yasakları VPN ile aşma

İnternet servis sağlayıcılarının engellerini aşmanın en yaygın yolu, Virtual Private Network'lerdir (Sanal Özel Ağ - VPN). VPN'leri sizi farklı bir ülkedeki sunucuya bağlayan, tüm trafiğinizi buradan yönlendiren şifreli tüneller olarak açıklayabiliriz. Tüm mektuplarınızın aracı bir posta hizmeti tarafından paketlenerek, dev, çelik bir kasayla iletildiğini ve alıcısına ulaştırıldığını düşünün. Bunun anlamı, servis sağlayıcıların dev, çelik kutuda (yani VPN'de) neyin olduğunu anlayamamasıdır. Trafiğin içeriğini izlemenin ve sansürlemenin de bir yolu yoktur.

En iyi VPN alternatiflerini değerlendirdik!

VPN, internetin kendisi gibi Transmission Control Protocol'ü kullandığından, onu normal internet trafiğinden ayırt etmenin çok kolay bir yolu yoktur. Dolayısıyla VPN'i engellemek pek mümkün değildir. Dahası VPN'ler oldukça ucuz (bazen ücretiz) hizmetlerdir ve kurulumları kolaydır.

Tahmin edebileceğiniz gibi internet sansürlerinde çoğu kullanıcı, VPN'lere başvurur. Örneğin Türkiye'de popüler VPN hizmeti Hotspot Shield'in indirme sayısı, engelleme geldikten sonra yüzde 3.000 artmıştı. Engellemenin 24 saat ardından Hotspot Shield'ı Türkiye'den indirenlerin sayısı, geliştiricinin verdiği bilgilere göre 1.1 milyona ulaştı. Hotspot Shileld bu rakamın normalde günde 10.000 civarında olduğunu söylüyor.

Tek yükseliş, tabi ki Hotspot Shield'da görülmedi. iOS'taki ilk 5 uygulamanın 3'ü, yazımızı yayına hazırladığımız sırada VPN uygulamasından oluşuyordu.

Twitter'ı yakından izleyen web sitesi Brandwatch'a göre Türkiye'deki engelin ardından ülkemizdeki Twitter kullanımı, yüzde 138'e kadar arttı. Bu durum, hükümetin getirdiği engelin başarısız olduğunu ve ters teptiğini açıkça gösteriyor.

Sırada ne var?

Sırada ne var?

İnterneti engellemek isteyen ülkeler, bu işten umutlarını kesmek üzereler. Karmaşık firewall'lardan birine sahip Çin bile VPN'leri kendisinden uzaklaştırmayı başarmış değil. Ülke, birkaç sene önce VPN sağlayıcılarıyla kavgaya tutuşmuş, en azından VPN'leri ülkesinde engellemeyi denemişti.

Hotspot Shield'e göre bu sırada tüm indirme sunucuları engellenmişti. Bu, kullanıcıların VPN yazılımını bilgisayara indirmelerini engelliyordu. Ancak Hotspot Shield'ın ana şirketinin CEO'su David Gorodyansky, bir e-posta hizmeti yoluyla otomatik olarak indirme bağlantıları dağıttıklarını, bunun ardından yükleme rakamlarının hemen dörde katlandığını söylüyor.

Çin'de yaşananlar, engelleme girişimlerinin kedi-fare oyununa döndüğünü gösteriyor. Küçük VPN firmaları, işleyişlerini büyüklerine göre daha kolay değiştirebiliyorlar. Bu oyun, yakın gelecekte internet özgürlüğünün peşinde olanların kazanacağı bir oyun olacak.

Bunun iyi örneklerinden bir tanesi, ücretsiz, VPN benzeri bir hizmet sunan İsrail firması Hola. Hotspot Shield'dan bile kolay bir kurulum sunan firma da Türkiye'deki engellemelerin ardından trafiklerinde "büyük bir dalgalanma" gördüklerini söylüyor. Firmanın CEO'su Ofer Vilensky, daha karmaşık engellemelere karşı hazırlandıklarını ve "Hola'yı mücadelenin ortasına koymaya hazır olduklarını" iddia ediyor.

Zeynel A. Öztürk

Okuyucu Yorumları

Toplam 31 Yorum

Torch browser dahili hola destekli

Eşeğin aklına karpuz kabuğu sokmayın, bizi deli manyak burayı okur sonra kabloları falan kestirtir aman.

Bu yazıdan VPN nin engellenemeyeceği manası çıkıyor.Fakat MEB e ait okullarda VPN hizmetlerine bağlanılamıyor.Eğer bu okulların internetinde yapılabiliyorsa ülke genelinde de yapılabilir.

@06 May 2014 09:00 çünkü vpn ile girdiğin de yurt dışı ip oluşur meb serverı türkiyeden oldugu için engelleyebilir twiitter türk mü kurdu :D yurt dışı ipleri engellesin girdiğin siteler yurt dışında serverları oldugu için sen yurt dışı ip gibi gösterip girebiliriyosun.

@06 May 2014 09:00 bildirmiş olduğunuz bağlantı tipi sunucu seçicili bağlantı tipidir. Sunucu seçilmiş iplerden başka ip lere geçit vermez. ancak dünya üzerinde 3 miyon kadar ip4 ve ip6 tipinde site olduğunu ve bu sitelerin her seferinde yer değiştirdiğini hesaba katarsan imkansız bir yönetim sistemini söylemiş oluyorsun. Senin dediğine göre her gün 10 bin kişi web sitelerinin doğru ip olup olmadığını denetlemeli ki seçilmiş ip ler doğru çalışsın ? yerl sunucularda google facebook yada diğer sitelerin ip leri değil adları yer alır ve geçiç İSE=İSE kuralına bağlıdır. girilen adres google ise google. girilen adres xyz ise hatalı site olacaktır. :D

@06 May 2014 09:00 vpn'i denemedim ancak meb pclerinde proxy çalışabiliyor. vpn'in de mantığı çok farklı değil.

İnternet özgürlüğü için internet güvenliği şart.

internet nasıl mı sansürlenir? bundan bir kaç ay önce türkiye gibi koyun sürüsü bir muz cumhuriyetine gelselerdi sansürün ve yasakların kralını görürlerdi zaten....

Her yasak kendi isyancisini dogurur!

Yakinda kablolarida keserler oda olur. Bu aslinda baska ulkelerin isine geliyor adamlarin vpn sini kullaniyorsun ve senin ulken daha hangi siteye girdigini bilmezken elin adami biliyor.

İsyan Devrim Özgürlük

Önümüzdeki günlerde süper bir server devreye sokuyorum. Bu benim için pek çok açıdan elzem olmuştu. Bu yüzden Apache 3D Server(Http, WebDav, Mod_Ftp) yapısını oluşturdum. Diğer taraftan da ilave olarak Apache Ftp'yi hazırladım. Server'a aynı zamanda da Mail Server(Smarter Mail), Fax Server(ActFax), Voip Server(3CX) ve VPN Server(SoftEther) özelliklerini kazandırıyorum. Böylece artık ticari servisler ile işim kalmıyor. Bilgilerim de mükemmel bir güvenlik mekanizması ile güvende olacaklar. Ayrıca ticari servislerin verdiği hizmetten daha kalitelisini kendime sağlıyorum. Desktop sistemime 300TL'lik bir masraf(HDD, Fax modem, Ram, UPS, Statik IP) ile işi bitiyorum. Bakım gerektirmeyen ömürlük bir server kuruyorum...

@cleverman sen para var dujjj

Makale mi yazıyorsunuz, yönetime gönderme mi yapıyorsunuz belli değil. Öncelikle kendinizi iyi tanımlayın. Ayrıca "Bu oyun, yakın gelecekte internet özgürlüğünün peşinde olanların kazanacağı bir oyun olacak." diyerek insanları gereksiz yere yarışa sokmanızın bir alemi yok. Ama iş bu noktaya gelirse özgürlük her zaman iyi değildir. Hayal dünyasında yaşamıyoruz ki birisi gelip kötüyü götürsün ve iş bitsin.

@07 May 2014 18:30 İnternetin kablosunu çekmedikleri sürece -ki çekemezler- bu engelleme-engeli yıkma yarışını halk kazanacaktır. Çünkü binlerce proxy ve vpn hizmeti var bunların ayıklanması mümkün değil. Bu bir görüş değildir, teknik olarak durum böyledir. Hal böyleyken anlamsız engellerle halkı boşu boşuna uğraştırmaya gerek yok. Girmek isteyen her türlü yolunu bulup girer.

YouTube'da bir video bile izleyemez olduk. Bütün dünya halimize acıyor. Bizim diğer insanlardan neyimiz eksik. Yazık ya, yazık.

zihniyetin değişmesi gerek böyle olmaz

eski bir bakanının dediği gibi teknoloji kullanmayacaksın,kullandırtmayacaksın , faydalanmayacaksın, faydalantırmayacaksın , yoksa insanlar aydınlanır, yaptığımız cukkaları millet öğrenir. ne gereği var internete yutuba, aslında ver gaz lambasını makarnayı yeter.

bunu okuyan serefsiz herkimse chip adina calisiyor ulan adi pezevenkler ben ve benim.gibi insanlar adn dh chip gibi sitelere teknolojiyi takip etmek.icin bakiyor ama.sizler gibi kahpeler burda bile ise.siyaseti karistiriyor serverinizin ne kadae guvenli oldugunu yakinda.gorucez

@09 May 2014 11:11 Sen girme ya Chip'e... Sen cahilsin, öl sen :((

Hedefi teknoloji özgürlüğü olan bir teknoloji portalını siyaset yapmakla suçlayamazsınız. Sadece tavrı budur. Sansürden kurtulmak için halkı bilinçlendirmesi. Herkes niye böyle. Okuyan doğruyu yanlışı ayırt edebilir.

Teşekkürler yine süper ve yararlı bir yazı

Dns i kapatanlar bir sonraki sefere vpn sunucularını iplerini kapatmazlar mı ? bunu yapmalarını engelleyen teknik detayları merak ediyorum

@09 May 2014 22:36 teknik detay bunların vpnlerin çok fazla olması ve ip adresslerinin sürekli değişmesi hatta bir insan kendisi internet üzerinde sanal bir sunucu alıp buna vpn server bile kurar al sana bir vpn daha

@12 May 2014 10:26 teşekkürler

Anlamadığım site yönetimi neden kötü oluyor. Siyaset falanda yok arkadaş. İnternet ve üniversiteler özgürlük demektir. Gel gör ki bizde tam tersi. Site yönetimi de bu özgürlüğümüzü yaşamamız savunmamız için bize yol gösteriyor. Bu siyaset değil öğretimdir.

Hala YouTube'dan bir video izleyemiyoruz, hem de mahkeme kararıyla YouTube yasağının iptaline rağmen!

@12 May 2014 23:13 eekg.tib.gov.tr den yasağın halen devam ettiğini görebilirsin.

@12 May 2014 23:13 Yanlışlıkla olumsuz oya bastım, özürler...

@13 May 2014 18:36 TİB mahkeme kararı olmadan 24 saatten fazla süreyle yasaklayamaz, biliyorsun değil mi? Ayrıca mahkeme yasaklayamazsın diye karar vermiş.

Paket veri bağlantıları SSL ile şifrelenmediği sürece denetlenebilir, içeriği görülebilir. Dolayısıyla her VPN sunucusuna güvenilmez. Fazla teorik bilgiye gerek duyulmadan kişisel VPN sisteminizi çok makul ücretle kurabilir içinizi rahatlatabilirsiniz. Ancak suyun kaynağı yine sizin bağlantınız olduğu için, downstreamların paketleri şiflenirse içeriği görülemez ve kaynağını tespit etmek çok zordur. Fakat upstream çıkışı sizden sağlandığı için VPN'e ulaşacak verileriniz görülebilir ve kaynağına da ulaşılabilir. Çünkü veri şifrelemesi VPN üstünden yapılmaktadır.

Sen de yorum yaz

 


CHIP'i Takip edin
E-Posta listemize katılın
CHIP Dergi Mobil Cihazınızda

İlginizi çekebilir